Chàng trai Mỹ mê nhạc cổ truyền VN

Một chàng trai người Mỹ đă lặn lội từ Michigan đến tận vùng châu thổ Cửu Long để học đàn và làm luận văn tiến sĩ về nhạc tài tử Nam Bộ nói riêng và âm nhạc truyền thống VN nói chung.

Nặng nợ với nhạc cổ truyền vn

Nh́n vẻ ngoài hiền lành, b́nh dị và khiêm tốn của Alexander M. Cannon (gọi thân mật là Alex), ít ai ngờ chàng trai 25 tuổi này lại là giảng viên âm nhạc của trường Đại học Michigan (Mỹ). Lại càng không ngờ chàng trai Mỹ này đă không ngại bỏ công sức, thời gian đến trực tiếp t́m hiểu, học hỏi những giá trị đặc thù của âm nhạc cổ truyền VN, vừa thỏa măn sở thích riêng, vừa để hoàn thành luận án tiến sĩ.

Tiếp tôi trong căn nhà mà cô giáo Lê Thị Huyền, giảng viên tiếng Anh khoa Sư phạm Đại học Cần Thơ cho anh “tạm trú” trong thời gian lưu lại Cần Thơ để t́m hiểu về đờn ca tài tử Nam Bộ, Alex nói tiếng Việt khá sơi và rất cố gắng, kiên nhẫn dùng tiếng Việt để diễn đạt những ǵ muốn nói về nhạc cổ truyền VN. Hỏi Alex lư do nào khiến anh đến VN nghiên cứu âm nhạc cổ truyền, anh cho biết: “Khi c̣n học đại học, tôi cũng có học qua về âm nhạc một số nước Đông Nam Á như Indonesia, Campuchia, Lào, Thái Lan, Việt Nam. Tôi rất thích nhạc cổ truyền VN, nhất là đờn ca tài tử, nhạc cung đ́nh Huế nên cố gắng đọc sách vở bằng tiếng Anh, tiếng Pháp cũng như sưu tầm các CD liên quan để t́m hiểu. Tiếc là sách ít, không có bài viết giải thích cặn kẽ về thể loại nhạc này nên hiểu biết không nhiều.”

Alex đă theo học ḍng nhạc gamelan của Indonesia, một ḍng nhạc mà theo anh, có nhiều nét tương tự như nhạc cung đ́nh Huế. Nhưng mối quan tâm về nhạc cổ truyền VN trong anh vẫn không dứt, nhất là sau khi anh có những cuộc tiếp xúc với GS-TS Nguyễn Thuyết Phong, một bậc thầy về âm nhạc cổ truyền VN đang giảng dạy tại Đại học Kent State, bang Ohio. Giáo sư đă giảng giải cho anh hiểu rơ hơn về nhạc cổ truyền VN, cung cấp cho anh những tài liệu liên quan bằng tiếng Anh do ông viết và khuyến khích anh đi vào nghiên cứu.

Thọ giáo những bậc thầy

Bằng nỗ lực của ḿnh, Alex đă giành được một học bổng nghiên cứu sinh tiến sĩ để đến VN từ tháng 6.2008. Tại VN, ngoài việc gặp lại GS Phong đang về giảng dạy tại đây, anh đă t́m đến thụ giáo GS-TS Trần Văn Khê. Đặc biệt, anh được trực tiếp thụ giáo nhạc sư Vĩnh Bảo (sống ở TP.HCM), người vừa là vị thầy giảng dạy âm nhạc truyền thống vừa là nhạc sĩ tŕnh tấu, cũng vừa là nghệ nhân đóng các loại đàn ḍng nhạc cổ truyền. Alex cho biết, thầy Vĩnh Bảo dù đă 92 tuổi nhưng trí óc c̣n minh mẫn, thầy lại biết nhiều thứ tiếng: Anh, Pháp, Nhật, Trung Quốc, Khmer nên anh rất thuận lợi trong việc tiếp thu những ǵ thầy truyền đạt. Thầy dạy cho anh lịch sử nhạc tài tử Nam Bộ, ảnh hưởng của nhạc lễ, hát bội, ca Huế, dân nhạc miền Trung đến nhạc tài tử Nam Bộ... Đồng thời thầy cũng dạy anh chơi các bài bản vọng cổ trên đàn tranh, vốn là cây đàn anh rất mê khi c̣n ở Mỹ.

Không chỉ theo thụ giáo các cây đại thụ của âm nhạc cổ truyền VN, Alex c̣n lặn lội về tận ĐBSCL để được tắm ḿnh trong một vùng đất c̣n in đậm dấu ấn của nhạc tài tử Nam Bộ. Tại đây, thầy Lê Đ́nh Bích - giảng viên môn Văn hóa học của Đại học Cần Thơ đă giúp anh khám phá những ảnh hưởng của nhạc Trung Hoa, nhạc Khmer đối với nhạc truyền thống Việt. Điều thú vị là trong những ngày đồng hành cùng thầy Bích, Alex đă tiếp cận với cây đàn sến - nhạc cụ thường được sử dụng trong dàn nhạc sân khấu tuồng, cải lương - như một cơ duyên.

Theo giới thiệu của thầy Lê Đ́nh Bích, Alex quyết định theo học đàn sến với ông Trần Minh Đức, một nghệ nhân thành thạo loại nhạc cụ này ở đất Tây Đô. Thầy Bích nhận xét: “Alex nhạy cảm và kiên tŕ đến mức đáng phục. Thế bấm mà thầy Đức gọi là thế cua ḅ vừa chuẩn âm một cách tinh tế vừa có nét đẹp hồn nhiên và không phải dễ học, thế mà chỉ 3-4 ngày tập dượt là Alex có thể chơi khá thuần thục”.

Alex cho biết, sau khi rời Cần Thơ, anh sẽ tiếp tục đến Huế để học hỏi về nhạc cung đ́nh ở đây. Trong tháng 9 năm nay, anh sẽ về Mỹ để viết luận án và sẽ trở lại VN để tiếp tục nghiên cứu sâu hơn nữa.

Nguyễn Khoa Chiến (Tuoitre Online)

 

RETURN TO MUSIC NEWS PAGE