Home
Sponsors
ACTIVITIES
Pictures
Instruments
Theaters
Music News
Comments
Columns
FAQs
Products
Contact Us

THƯ CHÚC MỪNG CLB TIẾNG HÁT QUÊ HƯƠNG

Kính thưa quư Thầy Cô cùng tất cả quư vị thuộc CLB Tiếng Hát Quê Hương trực thuộc Cung Văn Hóa Lao Động TPHCM,
Kính thưa cô Phạm Thúy Hoan cùng tất cả quư vị mộ điệu âm nhạc và văn hóa cổ truyền,

Đêm hôm qua tại Hội trường A- Cung Văn Hóa Lao Động TPHCM quả là một đêm thật tuyệt vời- đêm vinh danh sự trưởng thành của một CLB trưởng thành sau 35 năm. Con số 35 năm của đời người là đă vừa đủ trưởng thành để phụng sự cho đời, con số 35 năm của một CLB đă thể hiện đầy sức mạnh của bao thế hệ kế thừa, vượt không gian và thời gian, vượt qua biết bao thử thách đầy sóng gió để có ngày hôm nay.

Trong cơ chế mở cửa, có nhiều trào lưu văn hóa- âm nhạc ngoại lai du nhập khiến giới trẻ hưởng ứng mănh liệt, lắm lúc tưởng chừng tuyệt vọng v́ không biết văn hóa âm nhạc những ǵ thuộc về truyền thống của Việt Nam đi về đâu. Quư thay, đă có nhiều CLB văn hóa âm nhạc được ra đời để góp phần làm cột kèo xây dựng mái nhà văn hóa Việt Nam, xây dựng âm nhạc Việt Nam. Trong đó, CLB Tiếng Hát Quê Hương, CLB Nghiên Cứu và Vinh Danh Văn Hóa Nam Bộ là được xây dựng chính thức do công đức vô lượng của cố GS-TS Trần Văn Khê.

Chúng tôi vô cùng hạnh phúc khi nh́n cả khán pḥng hôm qua đông kín người, trong đó có nhiều quư vị học giả, nhà nghiên cứu, các bạn sinh viên học sinh và những người mộ điệu khác. Có người đến từ Mỹ, có người từ phía Bắc, có người từ miền Trung, có người từ miền Tây Nam Bộ, tất cả tựu về đây thật ư nghĩa vô cùng.

Các tài năng của múa, đàn, ca không phân tuổi tác, tất cả đă biểu diễn bằng cái Tâm to lớn và thần thái đỉnh đạt. Chúng tôi có thể dạo quanh đất nước Việt Nam từ Bắc chí Nam qua các giai điệu như bài Hành Trang Bản Dốc của CLB B́nh Minh đàn tính hát then, về quê hương quan họ Bắc Ninh, về với Huế mộng mơ qua tiếng hát ngọt ngào của ca sỹ Đức Tâm, về với Tây Nguyên hay miền Nam cây trái xum xuê, nghe được tiếng chim ríu rít của tài năng trẻ Phi Long trong bài Cánh Chim Tự Do, nghệ sỹ Thái Ḥa trong Kể Chuyện Đầu Mùa...Điều hạnh phúc hơn là chúng tôi thấy được 3 thế hệ kế thừa của gia đ́nh Nhà giáo ưu tú Phạm Thúy Hoan đồng hành trên sân khấu, cảm kích thay một truyền thống, một tấm gương tiêu biểu của gia đ́nh âm nhạc Việt Nam.
Có điều...bản thân tôi hơi e ngại v́ với lần kỷ niệm lớn như thế nhưng phần đóng góp của mạnh thường quân quá khiêm tốn mà hoạt động của CLB th́ quá quy mô cả về CHẤT và LƯỢNG. Ngẫm nghĩ, thương cho người chủ nhiệm và ban cán sự đă phải vất vả và trăn trở lắm...nó không giống như được sự quan tâm của các Gameshow hay giải bóng đá nào đó...Tồn tại để ǵn giữ cái giá trị lớn lao của dân tộc lắm lúc có nhiều nỗi khó khăn, buồn tủi...thế mà quư vị đă vượt qua để lớn lên sau 35 năm, thật khâm phục!

Ngôn bất tận ư, không từ nào để diễn tả nỗi vui mừng và hạnh phúc tối đêm qua. Xin mến chúc tất cả quư vị sức khỏe luôn dồi dào và thành công hơn nữa, may mắn hơn nữa. Nhân đây, cũng rất mong được sự quan tâm của nhiều cơ quan ban ngành, cá nhân để các CLB văn hóa-âm nhạc được tiếp thêm sức mạnh vượt qua cùng xây dựng ngôi nhà truyền thống Việt Nam đẹp hơn, khang trang hơn mang lại niềm hănh diện cho tất cả đồng bào Việt Nam dù trong hay ngoài nước.
Xin trân trọng tri ân và chúc vạn sự an khương thường lạc,


Kính mến,
Diễn giả văn hóa HỒ NHỰT QUANG
Lúc 07:00 ngày 27/06/2016 Sài G̣n-Việt Nam

Bài thơ cảm nhận về tiếng sáo Thiên Lâm trong HQH 57

   SÁO VÀ ANH

(4/1/2014) TG: Quế Thanh
(Nếu HQH 55 nhẹ nhàng sâu lắng với tác phẩm độc tấu đàn tranh “Biến tấu Lư chim quyên” của chị Thương Huyền day dứt đến ứa lệ th́ HQH 57 sôi nổi hơn với những tác phẩm độc tấu sáo trúc của Thiên Lâm – khách mời của chương tŕnh. Tiếng sáo lại thôi thúc tôi cầm bút viết lại những cảm xúc mới nguyên, đă 3h sáng mà tâm trí vẫn tỉnh queo, nhất định phải viết cho hết ư ḿnh. Khi Lâm thổi bản “Xuân về trên bản Mèo” xong có hỏi khán giả một câu: “Có anh chị nào hiểu được nỗi ḷng của em không?” th́ hôm nay tôi xin đáp lại bằng bài thơ “Sáo và Anh”. Giữa người viết bản nhạc – người tŕnh bày bản nhạc – người nghe bản nhạc, nếu có sự đồng điệu th́ quả thực là sự thăng hoa cảm xúc và hạnh phúc tuyệt vời. Có được gọi là tri âm tri kỷ không nhỉ?

 

Tích xưa trên một ḍng sông
Tr
ương Chi thổi sáo động ḷng Mị Nương

Đêm ngày tơ tưởng nhớ thương

Ngờ đâu tương ngộ, đoạn trường ly tan

Hận t́nh một kiếp dở dang
Trái tim hó
a ngọc, lệ tràn vỡ ly

Anh đây không phải Trương Chi

C̣n tôi chẳng phải là nàng Mị Nương

Mà sao ḷng cứ vấn vương

Tương tư tiếng sáo, hay thương bóng h́nh?
Chỉ là một lóng trúc xinh
Mà sao ai thổi nên t́nh n
ước non?

Hào hùng lịch sử vàng son

Một thời oanh liệt vẫn c̣n lưu danh

Người người nhất dạ đồng thanh

Quyết tâm vững bước đấu tranh sống c̣n
Sáo kia khéo thổi véo von
“Trên
đường chiến thắng” vẫn c̣n dư âm

Chợt nghe vọng tiếng xa xăm

Xuân về trên núi, ghé thăm bản Mèo

T́nh yêu chắc cũng về theo
Gửi trong
tiếng sáo cheo leo núi đồi

Tuổi xuân chắc cũng “chín” rồi

Có nghe xao xuyến, bồi hồi trong tim?

Thương nhau nghe tiếng đi t́m
Kết duyên t
ơ tóc, êm đềm trăm năm

T́nh anh như tiếng sáo trầm

Bản xa có kẻ âm thầm nhớ thương

Xuân về lúa chín trên nương

Mờ trong sương khói bóng hường thướt tha

Trời xanh thăm thẳm bao la

Cánh chim không mỏi, bay xa ngút ngàn

Tự do cùng trỗi cung đàn

Say sưa tiếng sáo c̣n vang đất trời

Là anh khiến dạ đứng ngồi

Hay là tiếng sáo rót lời vào tim?

Không gian yên ắng về đêm

Chỉ c̣n suối nhạc, ngoài thềm lá rơi

Thầm mong tiếng sáo chơi vơi

Cứ vang xa măi, mặc trời mưa dông

Hữu duyên tương ngộ khán pḥng
Ḷng ai, ai có hiểu ḷng ai không?

 

Thân mời quư vị & các bạn thưởng thức tiếng đàn Tranh ngọt ngào điệu lư miền Nam qua tác phẩm "Biến tấu Lư Chim Quyên" (sáng tác: nhạc sĩ Phạm Thúy Hoan) do nghệ sĩ Thương Huyền tŕnh tấu.

(Chương tŕnh Hoa Quê Hương lần thứ 55 tại Hành lang Bích Câu - Cung VHLĐ)

https://www.youtube.com/watch?v=f001pB9ioRI&feature=youtu.be

 

 

 

Những bài viết về NHẠC HỘI ĐÀN TRANH CHÂU Á LẦN 3

(Click vô link - xin nhấn chuột để xem)

Nghệ sĩ Hải Phượng: "Tôi không có nhu cầu nổi tiếng"

PNCN - Hai mươi năm qua, sau khi đoạt giải nhất cuộc thi Tài năng trẻ đàn tranh toàn quốc lần thứ nhất (được tổ chức tại Cung Văn hóa Lao Động TP.HCM năm 1992), bằng ngón đàn tài hoa, Hải Phượng đă trở thành một tên tuổi hiếm hoi trong số những nghệ sĩ trẻ đương thời, đủ sức chinh phục khán giả trong nước và thế giới, về cái đẹp tinh tế đến huyền ảo của âm nhạc dân tộc.

Khác với dáng vẻ thướt tha pha chút điệu đàng trong chiếc áo dài truyền thống và suối tóc mượt mà mỗi khi biểu diễn bên cây đàn tranh, nghệ sĩ Hải Phượng trong cuộc sống đời thường là một người tính t́nh bộc trực, tác phong nhanh nhẹn và trang phục giản dị, gọn gàng. Giữa cơn sốt “nấu sôi” dư luận của những The Voice, Bài hát Việt, Vietnam’s Got Talent, Thử thách cùng bước nhảy… tưởng đâu những người làm âm nhạc dân tộc như Hải Phượng hẳn rất rảnh rỗi, nào ngờ, vừa thấy chị chào mừng Liên hoan “Nhân tài đất Việt” ở Hà Nội bữa trước, bữa sau đă nghe tin “cây đàn tranh” có mặt tại Tuần Châu diễn cho đại biểu dự hội thảo về du lịch ở Hạ Long, rồi tiếp đến là một chuyến đi Phú Quốc đang chờ…

http://image.phunuonline.com.vn/news/2012/20121206/fckimage/36-1.jpg

* Vậy th́, đâu phải chỉ có ca sĩ thời thượng mới sấp ngửa chạy sô, có lẽ không ít người sẽ bất ngờ và ṭ ṃ muốn biết, nhờ đâu mà một cây đàn “nền nă” và kén khách lâu nay như đàn tranh bây giờ cũng đủ sức nhào vào đường đua thương hiệu? Người ta c̣n ṭ ṃ hơn nữa khi biết trong buổi biểu diễn vừa rồi ở Tuần Châu (Hạ Long), đàn tranh Hải Phượng đă xuất hiện như một thành viên trong dàn ḥa tấu nhóm Saigon Big Band của nhạc sĩ saxophone Trần Mạnh Tuấn. Đưa đàn dân tộc vào nhạc jazz, nghe có vẻ hơi lạ?

- Thời điểm cuối năm cũ đầu năm mới là thời điểm người ta tổ chức nhiều cuộc hội hè, tổng kết, liên hoan, gặp mặt… và cuộc vui nào cũng cần có âm nhạc nên chúng tôi gọi thời điểm này là mùa “sô”, gần như năm nào cũng vậy. Thuê ca sĩ hát tân nhạc nhiều quá cũng nhàm, nhiều nơi người ta muốn đổi món bằng cách đưa vào chương tŕnh một số tiết mục âm nhạc dân tộc cho “thực khách” đỡ ngán. Nhờ vậy, tôi mới có nhiều lời mời và hăng hái tham gia, xem đây là cơ hội tốt để ḿnh quảng bá âm nhạc dân tộc với công chúng. Saigon Big Band là nhóm nhạc jazz do anh Trần Mạnh Tuấn thành lập, quy tụ khoảng từ 20 đến 30 thành viên, dự định sẽ tổ chức biểu diễn phục vụ khán giả ở những không gian rộng như quảng trường, sân khấu lớn, sân vận động... Hầu hết nhạc cụ của nhóm là kèn và hiện chỉ ḿnh tôi góp vào đàn tranh, đàn T’rưng. Nhóm Saigon Big Band này đang trong thời kỳ thai nghén, chưa ra mắt chính thức. Buổi diễn ở sân khấu Tuần Châu (Hạ Long) vừa rồi, trước các đại biểu đến từ nhiều nước trong cuộc hội thảo về du lịch Hạ Long, được xem như một buổi diễn thử nghiệm để thăm ḍ, và thật vui là chúng tôi đă nhận được sự phản hồi rất tích cực từ người xem, như đoàn nhà báo châu Âu cho biết rằng họ rất thích. Thật ra, việc phối hợp nhạc jazz và các nhạc cụ dân tộc như tranh, T’rưng, bầu… không phải là chuyện mới. Nhiều nơi, nhiều nghệ sĩ trên thế giới, cũng đă từng làm, như ở Ấn Độ, người ta phối hợp với trống và đàn Sita. Ở VN cũng đă từng diễn ra, như trong Liên hoan Âm nhạc châu Âu vừa rồi, nhưng v́ điều kiện, chỉ bó hẹp trong giới chuyên môn biết với nhau. Bây giờ, Saigon Big Band đang nhắm tới việc sẽ đưa những điều ấy đến với quảng đại quần chúng.

* Hải Phượng được xem là “con nhà ṇi” v́ có mẹ là Nhà giáo ưu tú đàn tranh Thúy Hoan, nhưng trước nữa, bên ngoại không ai theo nghề, vậy cơ duyên nào mẹ chị đến với đàn tranh. Và nếu như không theo đàn tranh, Hải Phượng sẽ làm nghề ǵ?

- Ông ngoại tôi trước kia là nhà báo, tuy không trực tiếp theo nghệ thuật nhưng yêu văn nghệ. Có lẽ chút “máu” văn nghệ đó của ngoại đă truyền sang cho mẹ tôi. Mẹ tôi kể rằng ngày c̣n nhỏ, một lần bà đến nhà người quen chơi, thấy người ta đánh đàn tranh thích quá, bèn xin phép ông ngoại thi vào Trường Quốc gia Âm nhạc và Kịch nghệ Sài G̣n. Mẹ may mắn được các nhạc sư lỗi lạc như Nguyễn Hữu Ba, Vĩnh Bảo… trực tiếp hướng dẫn và bà đă tốt nghiệp năm 1968. Khi tôi hăy c̣n là một đứa trẻ mới bắt đầu nhận biết, đă thấy mẹ chơi đàn, dạy đàn. Và lúc tôi được năm tuổi, đi học một buổi, một buổi ở nhà rảnh rỗi không biết làm ǵ, mẹ đưa cho cây đàn để tập. Không hiểu sao, ngay khi nghe những âm thanh đầu tiên phát ra từ cây đàn do chính tay ḿnh gảy, tôi đă cảm thấy rất thích thú và cứ thế mải mê “chơi”, không màng ǵ đến những tṛ chơi khác. Đến bảy tuổi, tôi chính thức vào Nhạc viện, và ngày ngày theo mẹ đến trường, học một cách vui vẻ, thoải mái. Từ nhỏ đến lớn, tôi học đàn từ mẹ, hưởng trọn niềm say mê cũng từ mẹ, hai mẹ con như cùng dắt nhau đi trên con đường “độc đạo” là âm nhạc dân tộc, gắn với nó như máu thịt, cứ một đường mà thẳng tiến, chưa bao giờ “ngó ngang” nên cũng không hề nghĩ đến một nghề nào khác. Nghĩ làm ǵ khi con đường trước mặt ḿnh đang đi có đầy sức cuốn hút, đầy sự thú vị cũng như đầy những thử thách kích thích ḿnh chinh phục.

* Công việc hiện nay của chị chắc chỉ xoay quanh việc dạy học và biểu diễn?

- Chỉ chừng đó thôi nếu ḿnh làm cho tới nơi cũng đă kín lịch. Việc dạy học không đơn thuần là ngồi cầm tay chỉ cho học tṛ. Để làm tốt việc dạy và học, tôi thường xuyên phải viết bài bổ sung cho giáo án; c̣n muốn giữ được phong độ biểu diễn, tôi phải dành thời gian tập luyện bên cạnh việc sáng tác và chuyển soạn để danh mục biểu diễn của ḿnh không ngừng tăng lên. Hai tác phẩm của tôi, Trăng và biển (cùng với Bảo Chấn) và Thoáng hương quê (Tiến Đạt phối khí) đă được một số bạn chọn làm tiết mục biểu diễn, thi thố. Với Trăng và biển, nghệ sĩ trẻ Hoàng Thanh Tú đă đoạt Huy chương bạc Liên hoan Ca múa nhạc toàn quốc 2010 tại Nha Trang và Thoáng hương quê cũng đă đem về cho bạn Nguyễn Hồng Mỹ Linh Huy chương bạc tại Liên hoan SVHS các trường nghệ thuật tại Đà Nẵng năm 2010. Ngoài ra, tôi c̣n đang thực hiện công tŕnh nghiên cứu sâu về vai tṛ âm nhạc trong văn hóa dân gian để làm tài liệu bổ sung kiến thức cho những người muốn theo ngành âm nhạc dân tộc. Đây là con đường rất xa, rất dài, và chắc chắn rất hữu ích v́ sẽ mở cho những người làm âm nhạc dân tộc thêm nhiều cửa ngơ mới.

http://image.phunuonline.com.vn/news/2012/20121206/fckimage/36-3.jpg

* Hải Phượng đă đưa cây đàn tranh VN đi giới thiệu tại hơn 20 quốc gia, mà hầu hết là trong các liên hoan, sự kiện âm nhạc lớn. Vậy theo chị, vị trí cây đàn tranh VN ở đâu trên “bản đồ” thế giới?

- Không thể dựa trên một cơ sở đồng nhất để so sánh, v́ bản thân các cây đàn không hoàn toàn giống nhau và cách chơi cũng khác nhau. Cùng một ḍng đàn tranh, ở Trung Quốc gọi là đàn guzeng, Hàn Quốc là kayageum. Họ sử dụng kỹ thuật cả hai tay như nhau với một tiết tấu nhanh. Trong khi đó, đàn koto của Nhật cũng sử dụng hai tay như vậy nhưng tiết tấu chậm theo phong cách của người Nhật. Đàn tranh VN dùng kỹ thuật tay trái để nhấn, vuốt, chuyển giai điệu mà các loại đàn tương tự của các nước khác không làm được. Họ thường khen cây đàn của ḿnh tạo được sắc thái của tác phẩm, làm cho người nghe cảm được những khoảnh khắc vui, buồn mà bài nhạc muốn nói.

* Đi nhiều, quan sát nhiều, chị thấy cây đàn tranh VN có nhược điểm ǵ cần cải tiến?

- GS-TS Trần Văn Khê đă từng nói rằng, nguyên tắc để cải tiến một cây đàn là phải đẹp hơn, tốt hơn, nói được đúng ngôn ngữ của đàn. Chừng nào hội đủ ba điều kiện đó th́ mới cải tiến. Nhà nghiên cứu Bùi Trọng Hiền cũng từng phát hiện ở VN đă có hai trường phái cải tiến nhạc cụ. Ở phía Bắc, người ta cải tiến nhạc cụ ta để chơi được nhạc Tây, trong khi ở miền Nam, lại “bắt” đàn Tây phương phải chơi được nhạc ta. Riêng cây đàn tranh, có một nhược điểm tôi hay gặp phải là dây hay bị tuột. Tôi muốn t́m một chất liệu nào thay thế để khi ḿnh nhấn rồi nhả ra không bị giăn. Nhưng điều này lại nằm ngoài chuyên môn của tôi.

* Bên cạnh những hoạt động sôi nổi về chuyên môn, Hải Phượng là nghệ sĩ luôn mạnh dạn bày tỏ ư kiến bức xúc trước thái độ thờ ơ với âm nhạc dân tộc của những người có trách nhiệm. Sau những lần như vậy, chị có thấy tiếng nói của ḿnh rơi vào thinh không?

- Có một thực tế, lâu nay, những hoạt động âm nhạc dân tộc rất khó được các doanh nghiệp tài trợ v́ họ nghĩ loại h́nh này ít được công chúng quan tâm. Nhưng âm nhạc dân tộc, ở bất cứ nước nào cũng được xem là di sản của quốc gia nên Nhà nước cũng như xă hội có trách nhiệm phải bảo tồn và phát triển. Khi tôi được mời tham dự các cuộc liên hoan âm nhạc ở nước ngoài, như mới đây là Liên hoan đàn tranh châu Á tại Macau, họ lo toàn bộ chi phí cho ḿnh thông qua Quỹ Văn hóa dân tộc của họ. C̣n ḿnh, khi mời họ tham gia Hội ngộ đàn tranh, ḿnh không có khả năng lo được cho họ chu toàn như họ đă lo cho ḿnh bởi không ai tài trợ, c̣n Quỹ Văn hóa dân tộc th́ đến giờ này, tôi cũng không biết nó nằm ở đâu. Lâu nay, chỉ có những đơn vị có tấm ḷng, hiểu được giá trị của âm nhạc dân tộc và tài trợ mà không cần quảng cáo thương hiệu như hăng Toyota, Viện Goethe là chia sẻ gánh nặng chi phí cùng chúng tôi. “Fan” của âm nhạc dân tộc tuy không đại trà, nhưng là những người rất trung thành, không yêu th́ thôi, đă thích rồi th́ thích lâu dài. Ở câu lạc bộ tại Cung Văn hóa Lao Động của chúng tôi, cứ sau mỗi đợt ra mắt Hội ngộ đàn tranh, số người theo học nhạc cụ này lại tăng lên. Điều đó cho thấy, nếu có điều kiện tổ chức nhiều cuộc liên hoan, hội ngộ quảng bá rộng răi, không bó gọn trong giới chuyên nghiệp như hiện nay, chắc chắn số người yêu thích ḍng nhạc này sẽ c̣n tăng lên nhiều.

Dù là đàn ông hay phụ nữ, nếu ḿnh làm chủ được cuộc sống, làm được điều ḿnh thích là hạnh phúc, là sung sướng. Đàn ông sẽ được phụ nữ ngưỡng mộ và phụ nữ sẽ được đàn ông ngưỡng mộ...

* Có một thời, người ta đua nhau thi vào khoa nhạc cụ dân tộc với mục đích có cơ hội được đi nước ngoài “buôn bán”, hoặc dễ có biên chế ở các đoàn nghệ thuật, dễ “kiếm cơm” ở các đơn vị du lịch, c̣n bây giờ, người ta học v́ cái ǵ?

- Thật ra, lâu nay, những cơ hội đó ít đến được với những nghệ sĩ ở phía Nam. Các chuyến xuất ngoại của tôi hầu hết đều từ những lời mời trực tiếp, họ biết ḿnh nên mời đích danh. Học viên ở Khoa Âm nhạc dân tộc của chúng tôi hiện nay có hai dạng. Một là những em có năng khiếu ở tỉnh do Nhạc viện đến tận nơi để tuyển sinh. Ở tỉnh lẻ, không ai kiếm tiền bằng âm nhạc dân tộc nên các em không có khái niệm đó, chỉ đến khi học ở thành phố và lớn lên, mới biết nghề ḿnh có thể mưu sinh. Dạng thứ hai, là những con em gia đ́nh khá giả, học v́ yêu thích, cho thỏa sự đam mê không nhằm mục tiêu tiền bạc. Nếu như ở Huế, sau bốn năm học, người ta có thể xuống thuyền kiếm sống, nhưng ở TP.HCM, phải mất hơn chín năm mới đủ sức “chinh chiến” ở các điểm diễn. Thời gian đó, nếu theo học một nghề ǵ khác sẽ kiếm được tiền nhanh hơn. Đừng nh́n vào số người học ở Nhạc viện mà cho rằng nhạc cụ âm nhạc dân tộc đang mai một. Điều kiện vào trường chính quy rất khắc nghiệt, không mấy người đủ sức theo, nhưng các “ḷ” truyền nghề vẫn sống rất mạnh mẽ. Liên hoan đờn ca tài tử trước đây chỉ có vài ban, bây giờ lên tới cả chục bởi nhu cầu sử dụng ngày một nhiều, có nhà hàng Tết không kiếm ra người để chơi.

* Nhưng để trở thành một “Hải Phượng” th́ cần những yếu tố ǵ, có phải 99% lao động cộng với 1% năng khiếu là được? Việc thường xuyên làm việc trong pḥng thu với các ca sĩ nhạc nhẹ đem lại cho chị sự trải nghiệm ǵ?

- Tôi may mắn được mẹ cho cả một đời và một nghề, song nghề nghiệp và tài năng cần có thêm cái duyên mới hợp thành. Có người đưa ḿnh vào nhà tổ nhưng phải được tổ đăi mới phát triển. Năng khiếu và nỗ lực lao động là những yếu tố cần nhưng chưa phải là tất cả. Trước đây, khi cần đệm nhạc dân tộc trong các phần tŕnh diễn của ca sĩ tân nhạc, người ta thường dùng nhạc cụ điện tử giả tiếng đàn dân tộc, nhưng bây giờ, để khẳng định “đẳng cấp”, người ta xoay qua chơi đồ thật nên tôi có thêm việc để làm. Đệm cho ca sĩ ở pḥng thu là việc không đơn giản, đ̣i hỏi nhiều khả năng như chuyển tông nhanh, đúng nhịp, không phải người chơi nhạc cụ dân tộc nào cũng làm được. Sự chính xác và ứng biến nhanh lẹ là yêu cầu tối thượng, bởi tiền thuê pḥng thu được tính bằng giờ, không cho phép thu đi thu lại nhiều lần. Như người ta thường nói “nhất nghệ tinh, nhất thân vinh”, hay “hữu xạ tự nhiên hương”, những danh cầm thế hệ trước như nghệ sĩ đàn nhị Văn Thảo, như bác Ba Tu (đàn ḱm), gần 80 tuổi vẫn được các đài mời thu âm, việc làm không hết.

* Sống trong không khí ch́m khuất của hoạt động âm nhạc dân tộc, hẳn nghệ sĩ Hải Phượng không phải lo đối phó với sự cạnh tranh?

- Trái lại, loại h́nh này có yếu tố cạnh tranh về mặt tinh thần rất cao, nhất là với “đối thủ” ở các nước. Ḿnh phải luôn hoàn thiện ngón đàn, tác phẩm, đừng để âm nhạc dân tộc của ḿnh thua sút khi đối diện với họ.

* Công việc tất bật như vậy, chị c̣n thời gian nào để giải trí? Chị làm thế nào để dung ḥa giữa hai niềm đam mê mang tính “xung đột” giữa đôi tay và đôi chân từ việc ngồi miệt mài tập đàn và đi khắp nơi chụp ảnh?

- Tôi luôn biết chủ động sắp xếp để t́m cho ḿnh những cơ hội thư giăn, như đọc sách, uống trà ở các quán trà đạo với những người bạn cùng sở thích, tập yoga ba lần/tuần. Mỗi lần đi diễn xa, tôi luôn kết hợp với du lịch. Cùng với cây đàn, chiếc máy ảnh là vật bất ly thân của tôi. Quan trọng là ḿnh luôn làm chủ được tất cả công việc để đừng bao giờ bị căng thẳng v́ nó.

* H́nh ảnh một nghệ sĩ đàn tranh trong mắt người khác thường mỏng manh, yếu mềm nhưng Hải Phượng lại luôn tỏ ra mạnh mẽ. Phải chăng việc sống thoải mái được bằng nghề đă h́nh thành nên tính cách đó nơi chị?

- Dù là đàn ông hay phụ nữ, nếu ḿnh làm chủ được cuộc sống, làm được điều ḿnh thích là hạnh phúc, là sung sướng. Đàn ông sẽ được phụ nữ ngưỡng mộ và phụ nữ sẽ được đàn ông ngưỡng mộ. Tôi sống giản dị, không có nhu cầu về mặt danh tiếng, chỉ thích được làm tất cả những ǵ ḿnh muốn, như có thể sà xuống hàng bún ốc lề đường mà không bị ai ḍm ngó, chỉ trỏ. Mối quan tâm của tôi không ở chuyện quần áo, xe cộ… mà ở chỗ khác, tỷ như mua cây đàn ở đâu tốt nhất, sắm loại ống kính nào “xịn” hơn, uống “trà đạo” ở quán nào mới thú vị…

* Con gái Hải Minh tám tuổi của chị cũng đă bắt đầu tập đàn tranh. Hẳn chị đang nhắm đến thế hệ đàn tranh thứ ba trong gia đ́nh?

- Cũng như mẹ tôi ngày xưa, cho con học đàn chỉ với ư nghĩ rằng con nít cần phải học một nhạc cụ nào đó, nhất là nhạc cụ dân tộc để giúp nó đằm tính lại, bớt hiếu động. Việc học nhạc cũng giúp trẻ phát triển năo trái, tập óc thẩm mỹ, làm cho con người trở nên dịu dàng hơn, h́nh thành phong cách tốt trong giao tiếp. Nếu có duyên được tổ đăi, làm người kế nghiệp th́ quá tốt, c̣n không, những chất liệu âm nhạc đó cũng giúp cho con gái tôi sau này dễ thành công ở bất cứ nghề nghiệp nào khác, như trường hợp của Hải Yến, em gái tôi và của những đồng nghiệp mà tôi quen biết.

Cát Vũ (thực hiện)

http://phunuonline.com.vn/giai-tri/nghe-si-cua-thang/nghe-si-hai-phuong-toi-khong-co-nhu-cau-noi-tieng/a81002.html

DƯ VỊ ĐÊM HỘI NGỘ ĐỜN TRANH 2

Từ trước đến nay, đă có rất nhiều chương tŕnh Liên hoan đờn Tranh được tổ chức. Nhưng theo tôi, lần này buổi “Hội Ngộ Đờn Tranh” lần thứ 2 – 2011 đi rất gần đến chỗ hoàn hảo từh́nh thức tới nội dung. Ḷng tôi bây giờ vẫn c̣n vẹn nguyên những cảm xúc đối với đêm “Hội Ngộ” vừa rồi.

 

Chương tŕnh đă khéo sắp đặt cho Hải Phượng – một gương mặt thân quen của CLB Tiếng Hát Quê Hương tŕnh diễn trước để cho khán thính giả có được cảm giác gần gũi thân thuộc. Sau màn biểu diễn của Hải Phượng mới lần lượt giới thiệu những gương mặt nghệ sĩ lầnđầu tiên biểu diễn trên sân khấu Cung Văn hóa Lao Động. Chính điểm đặc biệt nàyđă thể hiện được tinh thần hiếu khách rất cao của phía chủ nhà là CLB Tiếng Hát Quê Hương, chủ nhà ra trước tiếp đón khách, sau đó mới dành vị trí quan trọng cho các vị khách mời.

 

Mỗi nghệ sĩ tham dự đều khéo chọn lựa bài bản, trang phục và tự sắp đặt không gian biểu diễn trên sân khấu phù hợp với nội dung tác phẩm và phong cách biểu diễn của ḿnh. Khi Hải Phượng bước ra sân khấu để biểu diễn 2 bài bản nhạc Tài Tử miền Nam (“Song Phi Hồ Điệp” và “B́nh Sa Lạc Nhạn” – 2 sáng tác mới của cố nhạc sĩ Nguyễn Văn Thinh do NGƯT Nguyễn Văn Đời kư âm), cháu đă rất khéo lựa chiếc áo dài may theo kiểu cổ của phụ nữ thời xưa, tức là không chít eo nhưng vẫn toả ra nét duyên dáng, hiền dịu của người phụ nữ Việt Nam.

 

Nh́n Hải Phượng dịu dàng trong chiếc áo dài này, tôi bồi hồi nhớ lại h́nh ảnh của má tôi, cô tôi, những người phụ nữ trong làng xóm của tôi ngày xưa mà rất xúc động. Cách ngồi đờn trang trọng, “đôi tay búp măng” nhẹ lướt trên dây đờn không chỉ diễn lại cách đờn mộc mạc, chân phương của thời xưa mà c̣n có những câu rao rất đặc biệt đầy thi vị và thoang thoảng thiền vị, khiến cho tôi nghĩ tới ngón đờn thâm trầm, sâu sắc của người bạn thâm giao – nhạc sư Vĩnh Bảo.

 

Khi chuyển qua sáng tác mới của Hải Phượng với tựa đề “Thoáng Hương Quê”, Hải Phượng đă thay một chiếc áo dài khác màu thăm thẳm xanh của bầu trời, với chiếc cổ thuyền và hai cánh tay áo lỡ loe rộng theo phong cách mới nhưng vẫn đậm màu dân tộc nhờ những hoa văn thêu trên áo. Sáng tác này làm tôi rất vui v́ Hải Phượng đă vượt qua khỏi những quy luật khắt khe của cách sáng tác phương Tây để đi vào cách vận hành giai điệu mang một hơi thở rất Việt Nam.

 

Đến tác phẩm thứ ba, tôi rất ngạc nhiên v́ bản này do một nhạc sĩ Nhựt Bổn sáng tác cho đờn Koto, có những đoạn mạnh mẽ như một cơn cuồng phong, toàn bài là một “Cơn Lốc” mà Hải Phượng đă khéo lựa cây đờn, cách lên dây để thể hiện ra sự cuồng nộ mănh liệt của hiện tượng thiên nhiên. Nhạc phẩm này đă chứng minh rằng đờn Tranh Việt Nam không chỉ biểu diễn được những bài bản truyền thống dân tộc mà c̣n có khả năng biểu diễn những loại nhạc đương đại của các nước bạn.

 

Tiếp theo là phần biểu diễn của nhóm nhạc “Mặt Trời Đỏ”. Các cháu nghệ sĩ trong nhóm “Mặt Trời Đỏ” đều có một kỹ thuật vững chắc, điêu luyện, phong cách biểu diễn sinh động, hào hứng. Tuy nhiên những giai điệu được chọn lựa chưa làm nổi bật được tiếng đờn Tranh trong một ban nhạc gồm nhiều nhạc khí khác khi đến với “Hội Ngộ Đàn Tranh”. Dầu vậy, tiết mục mà “Mặt Trời Đỏ” mang đến ngày hôm đó rất vui tai,đẹp mắt và đă được khán thính giả tiếp đón rất nồng hậu.

Sau “Mặt Trời Đỏ”, phần biểu diễn đặc biệt thứ hai được khán thính giả mong đợi cũng đă tới. Vân Ánh –người đă được giải nhứt Tài Năng Trẻ đờn Tranh 1995 – xuất hiện trong trang phục áo dài mang hơi hướng hiện đại cùng với mái tóc vấn cao, phù hợp với phong cách biểu diễn sinh động, mạnh mẽ thuộc các loại nhạc đương đại như new age, world music mà Vân Ánh đang thể nghiệm.

 

Cháu cùng song tấu với Hải Phượng (sử dụng đờn Bầu) tác phẩm “Gió Phương Nam” của Đỗ Bảo. Hai phong cách khác nhau nhưng ḥa hợp nhau một cách rất nhuần nhuyễn, tạo nên một sự đối thoại kỳ thú. Một lần nữa tôi có cảm giác rằng khi kỹ thuật đi đến một mức thậtcao th́ có thể không cần tiếng nói chen vào cũng có thể chuyển tải được niềm xúc cảm trong tim của mọi người. Khi Vân Ánh độc tấu những bản mới được viết riêng cho đờn Tranh theo phong cách đương đại th́ cháu đă cho thính giả thấy rơ ràng rằng đờn Tranh có khả năng nói được những tiếng nói của nhịp sống hôm nay. Tôi đă xem Vân Ánh biểu diễn rất nhiều lần từ khi cháu c̣n ở trong nước. Đến khi cháu ra định cư nước ngoài th́ tôi nhận thấy kỹ thuật của cháu tiến bộ rất xa nhưng nội dung âm nhạc dân tộc Việt Nam c̣n rất ít. Tuy nhiên, nhờ Vân Ánh biểu diễn không phải chỉ với đôi tay “gầy thon diễm ảo” mà với cả trái tim của ḿnh, mà trong trái tim đó, Việt Nam vẫn c̣n có một chỗ đứng rất lớn nên những tiết mục của Vân Ánh có thể làm xúc động nhiều thính giả Việt Nam trong và ngoài nước. Vân Ánh vừa tiếp thu âm nhạc của nước ngoài mà luôn nhớ rằng làm thế nàođể tiếng đờn Tranh có thể hoà nhập được với tiếng nhạc của thế giới, nhằm diễn tả những t́nh cảm vượt ra khỏi biên giới quốc gia đi tới quốc tế. Nhưng trong tiếng đờn đó cốt yếu c̣n phải giữ được tinh thần Việt Nam qua các sáng tác mới. Nhờ t́nh thương nước Việt Nam mà những tiết mục của Vân Ánh dầu có xa lạ trong giai điệu và tiết tấu cũng c̣n có thể gần gũi với mọi người bằng t́nh cảm và linh hồn.

Các nghệ sĩ mỗi người một phong cách nhưng tất cả đều đă làm nên sự xúc động trong tôi và trong tim của khán thính giả mộ điệu. Chương tŕnh hôm nay thành công không chỉ ở phía các nghệ sĩ, mà c̣n là sự hội tụ của các yếu tố góp phần làm nên sự tươi đẹp, hấp dẫn cho ngày “Hội Ngộ”. Sự góp sức đó là ở cháu dẫn chương tŕnh đă dẫn dắt buổi diễn rất có duyên, khiến cho buổi biểu diễn đă hay nay càng thêm đẹp. Là ở sự hỗ trợ rất tích cực từ ban lănh đạo, các pḥng văn hóa nghệ thuật của Cung Văn Hóa Lao Động đă giúp cho các chương tŕnh Hội Ngộ mà cụ thể là lần thứ hai này thành công vang dội. Là ở sự cổ vũ, ủng hộ nhiệt t́nh của các mạnh thường quân và đông đảo quư vị khán thính giả c̣n yêu mến cây đờn Tranh và âm nhạc dân tộc Việt Nam… Chính t́nh cảm đó, sự chung tay chung ḷng đó mới làm nên một“Hội Ngộ” của hôm nay. Tôi rất xúc động và chân thành cảm ơn tất cả mọi người. Nhứt là Thúy Hoan đă tạo cho tôi một bất ngờ lớn khi em cùng tất cả môn sinh trong CLB Tiếng Hát Quê Hương và các nghệ sĩ tham dự chương tŕnh lên sân khấu mừng ngày sanh của tôi. Niềm vui nối tiếp niềm vui. T́nh người kết chặt t́nh người. Buổi “Hội Ngộ Đàn Tranh” lần này chẳng những đọng lại kỷ niệm sâu sắc ngày hôm nay mà dư vị của nó sẽ vẫn tiếp tục lan tỏa chất men say cho những“Hội Ngộ” về sau nữa.

 

(Bài đă đăng trên báo Sân Khấu TP.HCM số 1057 tháng 08/2011)

GSTS TRẦN VĂN KHÊ

Ảnh Hoàng Thế Nhiệm - Minh Châu
 

CHO CON T̀NH YÊU ÂM NHẠC DÂN TỘC

Hải Phượng truyền cho con t́nh yêu âm nhạc dân tộc

“Đàn tranh là loại nhạc cụ đầu tiên bà dạy mẹ, mẹ dạy con”

Nghệ sĩ đàn tranh Hải Phượng là con gái của nhà giáo ưu tú Phạm Thúy Hoan (hiện đang là Chủ nhiệm CLB Tiếng hát quê hương – Cung văn hóa Lao động TP.HCM) và nhà thơ Nguyễn Hải Phương. Chị là thế hệ thứ hai trong gia đ́nh chọn con đường âm nhạc dân tộc. Khi con gái Hải Phượng là Hải Minh ra đời, cô bé trở thành thế hệ thứ ba được mẹ và bà ngoại truyền thụ t́nh yêu âm nhạc dân tộc.

Lớn lên trong chiếc nôi âm nhạc dân tộc của gia đ́nh

 Hải Phượng được mẹ dạy đàn tranh lúc 5 tuổi, đến 7 tuổi học tại khoa Âm nhạc dân tộc của Nhạc viện TP.HCM. Trải qua gần 15 năm theo học tại đây, Hải Phượng mới thực sự hiểu và yêu âm nhạc dân tộc. Môn nghệ thuật này đă ngấm rất sâu vào tâm hồn chị, trở thành một phần của cuộc sống của Hải Phượng.

Điều đặc biệt là thời điểm Hải Phượng bảo vệ luận văn Thạc sĩ cũng là lúc chị mang thai bé Hải Minh. Âm nhạc với mẹ con Hải Phượng - Hải Minh vừa là công việc, vừa là niềm say mê và cũng là cách để giữ cho tâm hồn luôn thanh thản. Khi ra đời, Hải Minh tiếp tục được sống trong âm nhạc dân tộc trong các buổi tập đàn, dạy đàn của bà, của mẹ. Cũng như mẹ, Hải Minh được bà ngoại dạy những ngón đàn đầu tiên.

      Truyền lửa đam mê

Bé Hải Minh được mẹ cho tiếp xúc, nghịch đàn từ rất sớm. Bé học thuộc rất nhanh những bài hát dân ca mẹ hát, đến khi học đàn thật sự th́ việc tiếp thu cũng khá dễ dàng. Bên cạnh đó là niềm vui, sự thích thú đối với âm nhạc mà mẹ và bà tạo ra cho bé. Những khi Hải Minh chán học th́ mẹ sẽ để bé chơi tự do nhưng lại khích lệ bé bằng cách lấy đàn của bé và tập say mê. Vậy là Hải Minh lại giành lại đàn và tiếp tục tập trong sự động viên yêu thương của mẹ. Bé lớn lên một chút nữa, Hải Phượng lại khuyến khích những người bạn của con gái cùng học đàn. Có sự ganh đua và có nhóm bạn để cùng học th́ bé sẽ tiếp thu bài học rất nhanh và cũng mau tiến bộ.

Hải Phượng tâm sự: “Tôi và bà ngoại dạy đàn cho Hải Minh là muốn truyền cho cháu t́nh yêu âm nhạc dân tộc, cho cháu biết yêu những ǵ thuộc về văn hóa nguồn cội. C̣n khi lớn lên, cháu sẽ tự lựa chọn con đường riêng, bà và mẹ đều không gây áp lực lên cháu. C̣n nếu cháu cũng chọn gắn bó với âm nhạc dân tộc th́ đó quả là niềm vui rất lớn của gia đ́nh. Tôi nghĩ rằng Hải Minh sẽ nh́n vào tâm huyết của bà và mẹ để tự hào, cố gắng hơn nữa trên con đường kế thừa, truyền lửa cho miềm đam mê âm nhạc dân tộc”.

Tác giả Thuỳ Dung, ảnh Trần Quyết

Chú thích ảnh:

       -  Học đàn là cách để trẻ dễ dàng ḥa đồng với mọi người và môi trường bởi đă biết cách ḥa đàn    
           cùng ban nhạc.

-  Khi dạy đàn cho học tṛ Hải Phượng rất kiên nhẫn nhưng khi dạy con gái th́ vẫn c̣n rất dễ nổi   
   nóng. Vậy nên vẫn chủ yếu là bà ngoại dạy cho cháu học đàn.

-  Đàn tranh – cây đàn đầu tiên Hải Minh được học

-  Luôn luôn xem tivi cùng con là cách để Hải Phượng giúp con hiểu được thông điệp của các câu
   chuyện giải trí trên truyền h́nh.

Thực hiện: Thùy Dung

Nhà giáo Ưu tú Phạm Thúy Hoan & Nghệ sĩ Hải Phượng:

Mơ ước cải tiến đàn tranh

Gặp NGƯT - nhạc sĩ Phạm Thúy Hoan và nghệ sĩ Hải Phượng sau đêm khép lại chương tŕnh Đại hội Đàn tranh châu Á lần 2 tại TPHCM. Cũng trong những ngày này, Hải Phượng lại tiếp tục cùng đoàn nghệ sĩ Việt Nam sang biểu diễn nghệ thuật ở xứ hoa anh đào, nhân chương tŕnh kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ Việt Nam-Nhật Bản.

- Thưa nhạc sĩ Phạm Thúy Hoan, vừa là một trong các thành viên tổ chức và cũng là người tham gia chỉ đạo biểu diễn đàn tranh của CLB Tiếng hát Quê hương, xin cho biết nhận xét của bà về cuộc hội ngộ đàn tranh châu Á?

- NGƯT - nhạc sĩ Phạm Thúy Hoan: - Có thể nói rằng, với 29 nhạc sĩ nước ngoài tham gia lần này, hầu như đều có mặt các nghệ sĩ bậc thầy đàn tranh châu Á như GS Ishise Akiko (Nhật Bản), GS Lee Chae Suk (Hàn Quốc), GS Wei Tue Don (Đài Loan)…

Qua các đêm biểu diễn, nhạc hội đàn tranh đă tạo được ấn tượng khá tốt đẹp từ phía khán giả cũng như qua con mắt của bạn bè. Ví dụ đoàn nghệ sĩ Nhật Bản với sự điều khiển của GS Ishise Akiko đă ḥa tấu tác phẩm Vầng trăng khuyết đỏ; đoàn Hàn Quốc với phần độc tấu Mái chùa trên cao và tam tấu Tháp chuông đồng hồ; đoàn Trung Quốc với tam tấu Thiên cầm trong ḍng nước, bài tứ tấu đàn guzheng Điệu trúc tím v.v… một cuộc hội ngộ âm nhạc đàn tranh thật thú vị!


Ḥa tấu đàn tranh “Lư ngựa ô”. Ảnh: Thùy Dương.

- Các nghệ sĩ nước ngoài nhận xét về đàn tranh của chúng ta như thế nào, thưa bà?

- Về phía Việt Nam giới thiệu âm nhạc truyền thống dân tộc qua tiếng đàn tranh lần này mở đầu với bản ḥa tấu Xàng xê. Chương tŕnh dành cho đàn tranh Việt Nam tiếp theo cũng giới thiệu tương đối bài bản cả phần truyền thống lẫn phần phát triển với Ngũ đối hoàn cung, Cổ bản dựng, Ṭ ṿ, Mơ về Bến Ngự, Diễn tấu Lư chim quyên.

Theo nhận xét của các GS Lee Chae Suk, Wei Tue Don… đều cho rằng tiếng đàn tranh của Việt Nam gảy lên có âm sắc thật réo rắt, nhấn chiều sâu nghe rất hay. Nó khác với âm sắc đục của đàn koto Nhật Bản hay âm sắc đục hơn của đàn guzheng Trung Quốc với dây đàn bọc sắt, kích cỡ đàn to hơn và cũng khác cây đàn kayagum Hàn Quốc với âm sắc khá mạnh mẽ, mănh liệt…

Chính nhờ âm sắc riêng nên chúng ta có được bản ḥa tấu đàn tranh các nước bài Lư ngựa ô trong đêm bế mạc thật đặc sắc và xúc động. Khán giả hôm đó đă đứng lên vỗ tay măi. Đó cũng là cách chúng ta quảng bá văn hóa, âm nhạc dân tộc Việt Nam đến bạn bè một cách… ấn tượng khó quên! Sở dĩ chúng tôi chọn ḥa tấu bài Lư ngựa ô, gửi đến các đoàn là v́ một kỷ niệm cách đây 5 năm sau lần tham gia biểu diễn nhạc hội đàn tranh cùng các nhạc sĩ Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore…

Chuyện là thế này, hôm đó nghệ sĩ mỗi nước đều tự gảy bài dân ca bộc lộ “bản sắc riêng” tại một làng nghề mỹ nghệ truyền thống Đài Loan. Khi tiếng đàn tranh của Nhật Bản gảy lên, mọi người reo là Sakura; nhạc sĩ Hàn Quốc thử đàn một giai điệu dân ca, mọi người bảo là khúc Arirang… Thế nhưng, đến khi tôi gảy bài Trống cơm, không một ai biết; tôi gảy tiếp bài Lư ngựa ô, họ cũng lặng im và vỗ tay một cách lịch sự!

- Qua cuộc trưng bày đàn tranh các nước tại Cung Văn hóa Lao động cũng như các đêm biểu diễn tŕnh tấu, cảm nhận của bà về quan niệm bảo tồn âm nhạc truyền thống dân tộc và phát triển của đàn tranh các nước ra sao?

- Gần như đàn tranh cải tiến ở nước nào cũng đều gia tăng dây đàn so với đàn tranh cổ. Ví dụ đàn kanyagum cổ 12 dây, mới 25 dây; đàn koto cổ 13 dây, mới 17 dây; đàn tranh cổ 16 dây, mới 22 dây. Nhưng, tất nhiên âm sắc là bản sắc riêng của mỗi dân tộc, không thể nào thay đổi. Hiện nay, mỗi nước đều tồn tại hai quan niệm: một mặt chú trọng bảo tồn nguyên gốc đàn tranh và một mặt t́m cách phát triển, cải tiến đàn tranh hiện đại…


NS Hải Phượng. Ảnh: Đào Hoa Nữ.

Đàn tranh Việt Nam do sợi dây mỏng mảnh nên âm sắc rất thanh thoát, réo rắt, mang tâm t́nh sâu lắng của con người Việt Nam. Thế nhưng, về chất lượng bền, chắc của dây đàn, trục đàn cũng như âm thanh, âm sắc của dây đàn là một vấn đề mà nghệ sĩ Việt Nam lúc nào cũng lo canh cánh…

Chúng tôi đă chứng kiến h́nh ảnh GS Ishise Akiko di chuyển cây đàn tranh bằng cách nắm mạnh dây đàn và nhấc bổng lên. Thật ngạc nhiên và đáng nể làm sao về độ chắc của dây đàn. Dây đàn tranh của chúng ta mong manh lắm!

- Về điều này, quan niệm của Hải Phượng như thế nào?

- Chúng tôi tham dự lần này cũng học hỏi được nhiều điều hay qua bạn bè các nước. Tôi đang là giảng viên Nhạc viện TPHCM và được mời tham gia nhạc hội đàn tranh châu Á lần 2 cùng nhạc sĩ Phạm Trà My ở Nhạc viện Hà Nội và Mai Thị Hồng Nga ở Nhạc viện Huế.

Nhạc hội đàn tranh là dịp chúng tôi có cơ hội gặp gỡ, giao lưu với bạn bè đồng nghiệp. Được biểu diễn ḥa tấu chung cũng là điều rất hạnh phúc đối với nghệ sĩ trẻ chúng tôi. Đó cũng là nhờ sự hỗ trợ lớn của nhiều người tâm huyết với âm nhạc truyền thống của dân tộc. Thực tế, khi tiếp xúc với bạn bè ở nước ngoài, tôi cũng nhận thấy họ có hai luồng suy nghĩ khác nhau về vấn đề bảo tồn âm nhạc truyền thống.

Theo xu hướng thứ nhất, họ cũng có ḷ đào tạo hẳn hoi và “giữ chặt” vốn cổ không thay đổi. Bên cạnh đó, nhóm cải biên luôn hướng về âm nhạc hiện đại. Quan niệm của chúng tôi có tính dung ḥa. Có nghĩa là khi tŕnh diễn, chúng tôi quan tâm, đặt nặng phần bài bản cổ mang bản sắc văn hóa sâu xa của dân tộc. Đồng thời, ở phần thứ hai, chúng tôi sẽ giới thiệu sự phát triển của âm nhạc truyền thống trong xă hội hiện đại, thời hội nhập.


Nghệ sĩ Hải Phượng. Ảnh: Bảo Long.

Riêng về vấn đề cải tiến dây đàn, tôi cũng đồng ư với mẹ tôi (nhạc sĩ Phạm Thúy Hoan), bởi đây cũng là điều bức xúc của những người sử dụng nhạc cụ. Khi đi diễn xa, chất lượng cây đàn, dây đàn thật quan trọng.

Tôi nhớ cảm giác khi ḥa tấu ở Festival Huế vừa qua, tuy có băn khoăn về việc chuyển dịch nhạc cụ nhưng khi tŕnh tấu th́ thật thoải mái v́ không khí lễ hội vui vẻ. Thế nhưng, nếu biểu diễn trong một nhạc hội đàn tranh các nước th́ người sử dụng đàn có cảm giác chưa thi thố hết sở trường âm nhạc; chưa khám phá đến tận cùng các cung bậc, âm sắc của nhạc cụ dân tộc. Sở dĩ cứ canh cánh điều ấy v́ chúng tôi e ngại dây đàn… dễ đứt!

- Cảm ơn nhạc sĩ Phạm Thúy Hoan và Hải Phượng, Chúng tôi xin san sẻ về những vấn đề này và hy vọng trong một tương lai gần, đàn tranh Việt Nam sẽ được nghiên cứu cải tiến chất lượng về độ bền, chắc chắn của đàn và dây để âm sắc vẫn giữ được độ “mỏng mảnh”, réo rắt nhưng sâu lắng và thật“chắc khỏe”.

Source: http://honvietquochoc.com.vn/Nghe-Thuat/Am-nhac/Nha-giao-Uu-tu-Pham-Thuy-Hoan-Nghe-si-Hai-Phuong.aspx

 NGƯỜI THẦY ĐƯA CHÚNG CON ĐẾN BỤC VINH DỰ NHẬN HỌC BỔNG ODON VALLET

THƯƠNG GỞI VỀ CÔ HOAN YÊU DẤU VỚI TẤT CẢ L̉NG TẬN TỤY HY SINH

Cô yêu dấu của chúng con ơi,

Giờ phút này đây chúng con chỉ muốn đến gần bên Cô để lau những giọt mồ hôi trên trán, để xiết chặt bàn tay người thầy – người mẹ hiền luôn thương lo, bảo ban cho chúng con bấy lâu nay. Chúng con biết Cô đă lo lắng cho các học tṛ từng chút một từ chuyên môn âm nhạc cho tới những vấn đề về tinh thần, t́nh cảm, trang phục, cách đối đăi với mọi người… Cô luôn là người thầm lặng nép đằng sau tấm màn sân khấu hỗ trợ chúng con khi biểu diễn, đốc thúc chúng con việc học hành cũng như uốn nắn chúng con từng bước đi tiếp cận với âm nhạc dân tộc. Nhưng trên tất cả là tấm ḷng tận tụy của một người thầy, sự hy sinh của một người mẹ dành cho chúng con. Không nhờ Cô chăm lo chu đáo, chúng con chỉ như những con chim non nhỏ bé chưa xác định được hướng bay, muốn chao cánh lên bầu trời cao rộng mà sức c̣n hạn hẹp. Nhờ Cô chắp cánh và động viên trong niềm tin tưởng thương yêu, những con chim non đă tự tin tung cánh lên trời. Thành quả hôm nay chúng con đạt được luôn có h́nh bóng của Cô và sự thương lo không ngừng nghỉ trên suốt quăng đường dài học tập.

 

Chương tŕnh biểu diễn trong lễ trao học bổng Odon Vallet của chúng con sẽ thế nào nếu thiếu vắng Cô dẫn dắt? Tiếng đàn giọng hát của chúng con sẽ biết nhờ ai nhận xét, vun bồi? Cô ngược xuôi với chương tŕnh, Cô bận rộn với chúng con, Cô đứng đằng sau để nâng đỡ chúng con lên phía trước… Cô ơi, nh́n Cô chỉ biết nói hai tiếng “thương Cô!” và ḷng càng thêm hănh diện v́ ḿnh được làm học tṛ của một người thầy vô cùng tâm huyết. Thấy Cô cười nhẹ nhơm sau chương tŕnh, tay xách nách mang những nhạc cụ về nhà mà chúng con bâng khuâng trong ḷng: dáng hao gầy ấy như cái c̣ lặn lội, biết khi nào chúng con đền đáp hết ơn Cô?

 

Chúng con nhận được học bổng khích lệ từ tổ chức “Gặp gỡ Việt Nam” là phần thưởng rất quư giá để trau dồi việc học tập của ḿnh, những thành tích đó cũng là món quà chúng con muốn gởi tặng đến Cô v́ sự tận tâm d́u dắt, yêu thương không bờ bến đối với các học tṛ. Chúng con sẽ cố gắng tập luyện, học hỏi để trở thành những người trợ giúp Cô đắc lực nhất trong việc giữ ǵn và phổ biến âm nhạc dân tộc. Những giọt mồ hôi ngày hôm nay của Cô, những cực nhọc hy sinh mà Cô đă dành trọn cho chúng con và âm nhạc dân tộc Việt chính là động lực cho chúng con tiếp tục phấn đấu mỗi phút mỗi giây. Khi chúng con c̣n có thể nói những lời yêu thương trong cuộc đời này, chúng con luôn muốn nói thật nhiều hai tiếng “thương Cô!”, “thương Cô!”, “thương Cô!” – người thầy, người mẹ tuyệt vời của chúng con. Cô hăy giữ ǵn sức khỏe thật tốt để chúng con luôn được thấy nụ cười hiền dịu của Cô mỗi khi đến lớp, nha Cô!

Chúng con ôm hôn Cô thật lâu!

 

Những học tṛ nhỏ của Cô

 

(Nhấn chuột vào h́nh để đọc bài báo)

 

"Làn Điệu Cội Nguồn" sống măi...

Tôi là một fan trung thành với nhạc truyền thống Việt Nam, đặc biệt là nhạc Tài Tử Nam Bộ. Lần đi Việt Nam vừa rồi tôi t́nh cờ mua được 1 dĩa nhạc Hoà tấu nhạc cổ truyền miền Nam mang tên "Làn Điệu Cội Nguồn" do Trung Tâm Bến Thành Audio-Video phát hành hạ tuần tháng 8/2006. Chỉ là một thú vui sưu tầm CDs để nghe trong lúc xa quê nhà nhưng tôi không ngờ tôi đă ngẩn ngơ trước những bài bản cổ, những tiếng đàn, tiếng trống "lăo luyện" của các nghệ sĩ trong CD này.

 

"Làn Điệu Cội Nguồn" được thực hiện bởi GSTS Trần Văn Khê, nghệ sĩ Huỳnh Khải, và nghệ sĩ trẻ Hải Phượng. Điều đặc biệt của CD này là tŕnh tấu được những nét đẹp tinh túy của ca nhạc tài tử Nam Bộ Việt nam qua những cây đàn ḱm, đàn tranh, đàn c̣, đàn guitar phím lơm, trống. Những bài bản cổ như Lưu-B́nh-Kim, Ngũ Đối Hoàn Cung, Xuân T́nh, Liên Nam (Xuân-Ai-Đảo) ... đă chuyển tải được hương vị rặt Nam Bộ chân chất, dung dị mà không kém phần thi vị với ngón đàn, ngón trống trổ bay bướm, điêu luyện, mang phong cách trẻ trung. Tôi thích nhất là những câu Rao rất đặc trưng của các bài bản Tài Tử Nam Bộ... Theo tôi biết th́ câu RAO trong âm nhạc Tài Tử Nam Bộ rất quan trọng; nó chuyển tải những tâm tư, t́nh cảm của người chơi, dẫn dắt người nghe đi vào không gian vui, buồn của bản nhạc dễ dàng. Chẳng có một bản viết riêng nào cho câu Rao nhưng có một "quy luật bất thành văn" là câu Rao phải cùng một HƠI với bản nhạc. Có thể nói những câu Rao đó là từ "máu thịt" của người nghệ nhân tŕnh diễn - cùng một hơi nhưng mỗi người đều có cách thể hiện riêng của ḿnh cho phù hợp với bạn đàn.

 

Có lẽ bài mà tôi tâm đắc nhất trong CD này là bài Ứng tác ứng tấu Ngẫu hứng Nam Xuân tŕnh tấu bởi nghệ sĩ trẻ Hải Phượng và những tiếng trống điểm xuyến gịn giă, mộc mạc của GSTS Trần văn Khê... Không hẹn mà gặp, GSTS Trần đầu bạc phơ và nghệ sĩ Hải Phượng đă t́m được "tiếng nói chung" trong âm nhạc -- một duyên nợ hiếm quư... Những đoạn nhạc hơi Xuân khi th́ réo rắt, khi th́ khoan nhặt, đĩnh đạc đă được tung-hứng khéo léo giữa đàn tranh và tiếng trống làm cho người nghe, mà cụ thể là tôi, rung động lên một niềm tự hào dân tộc - tự hào v́ nhạc cổ truyền vẫn c̣n đó, chẳng mai một đi và cũng tự hào là giờ đây nhạc cổ truyền dân tộc đă có những lớp trẻ kế thừa xứng đáng...

 

Ngồi nghe đi nghe lại toàn bộ CD và đọc bài báo "Giấc mơ đẹp trên đất Ư" (coi ở đây ) viết về đoàn nhạc cổ truyền Việt Nam do GSTS Trần Văn Khê cố vấn nghệ thuật đă "đem chuông đi đánh xứ người" thành công mà không khỏi mừng cho âm nhạc truyền thống Việt Nam nay vẫn giữ được bản sắc riêng, và được thế giới biết đến. Xin ngả mũ cám ơn GSTS Trần Văn Khê và tất cả các anh chị em nghệ nhân, nghệ sĩ Việt Nam đă đóng góp hết tâm huyết để lưu giữ nền âm nhạc truyền thống của Việt Nam bền măi với thời gian...

 

D. A. Tran  Oct. 2006

 

ĐỘNG L̉NG NGHE MỘT TIẾNG TƠ

“Cho ta níu nhẹ cung đàn

Dẫu là thỏang khúc cũng vàng tiếng tơ
Tay em kết vạn ư thơ
Gọi đôi cánh nhạn trong mơ bay về…”

 

Nh́n bức tranh lụa vẽ h́nh một thiếu nữ so dây dạo khúc giữa trăng thanh mà sao ḷng ta bồi hồi đến vậy? Bỗng dưng ngồi bật dậy nghe lại mấy bài nhạc cổ, suốt một đêm tiếng đàn cứ vương vấn hoài… Ta say với Nam Xuân, nhớ thương với Tứ Đại Óan, buồn với Văn Thiên Tường và sầu biết bao với t́nh Vọng Cổ. Khuya xuống. Mây lan. Vầng trăng dường như vẫn c̣n thắp mộng cho nỗi niềm của những tri âm t́m về mấy thuở. Cái thuở ai đă dệt ngẩn ngơ cung đàn cho ḷng người mộ điệu cứ hoài vọng muốn sẻ chia.

 

Ôi một tiếng tơ!

 

Em đă mang hồn của ta đi đâu mà ta gọi măi vẫn chưa thấy bóng? Rồi hồn ta đi lang thang trong tiếng nhạc của em, ch́m vào cuộc lữ hành ngh́n năm có một, chỉ một đêm nay thôi được tận hưởng phút giây diệu kỳ trên cánh con nhạn trời đang lượn giữa ta và em. Thương làm sao em ơi!

 

Đàn cho ta nghe, tiếng thập lục huyền cầm của em không lời mà ư tuôn dào dạt. Em muốn nói với ta những ǵ? Đôi tay em gửi hết cơi ḷng trên mười sáu dây, để yên th́ tưởng như vô tư lự, mà nhấn vào em đổ lệ thấm áo ta. Em rung bao nhiêu câu cho đủ để cuộc nhân sinh biết vui, biết khổ, biết sầu, biết ray rứt thở dài? Ta hỏi vầng trăng có nghe câu rao của em không?- Có! Ánh trăng rơi đầy trên mái nhà rồi đấy em!- Ta hỏi ngọn gió lăng du có quay cuồng bởi tiếng rung sâu tận hồn người của em không?- Có! Gió ngả nghiêng làm mây bay không t́m được đường về nữa, đang khóc than ở măi chốn nào- Ta hỏi ta có bàng ḥang mấy nỗi khi em kéo nhẹ mười sáu dây thành một chuỗi cười không? Trời ơi! Ta say không c̣n biết ǵ nữa hỡi em! Nhạc ḷng em khéo đưa tâm ta đến tận vô cùng! Ta hạnh phúc quá, ta chỉ biết nhắm mắt lại để cảm giác hạnh phúc đó không bay đi mất mà bên cạnh ta suốt đời! Em hiểu không em?

 

“ta đă say rồi một tiếng tranh
và say vóc liễu khuất sau mành
ai đem cung nhớ gieo vào nhạc
khiến ḷng ngơ ngẩn giữa trăng thanh?...”

 

Động ḷng bởi tiếng tơ của em, ta cũng so dây nối nhịp để ḥa câu hạnh ngộ. “Ai tri âm đó mặn mà với ai” phải không em? Tiếng ḷng đồng điệu hay t́nh người đồng điệu? Có lẽ ta t́m thấy cả hai. Bấy lâu ta nhớ một tiếng cầm, nay tương phùng em như được sống lại khoảnh khắc tuyệt mỹ của đời người, thử hỏi làm sao ta không dâng đầy xúc cảm? Ai đă buộc chặt mối tơ t́nh vào kiếp trăm năm của ta để giờ cứ nghe một điệu đàn là ta lại thương mến khôn nguôi? Xin em cứ kéo dài tiếng đàn huyền diệu ấy cho suy tư của ta có bến dừng chân, sau những đua chen ở cơi phong trần…

Ta quen em tự bao giờ mà sao cứ thấy em đi măi trong ta như ḍng máu nóng đang quyện chảy trong cơ thể? Tơ đàn kết chặt nỗi niềm đêm nay ư em?

 

“Mười sáu dây, khúc năo nùng
Năm cung cánh nhạn tương phùng áng thơ
Tri âm thi nhạc bao giờ?
Canh dài đếm mộng lững lờ ánh trăng...”

 

Cánh cửa sổ đang mở để hơi nhạc bay vào vô biên với gió mây. Em tạ từ ta, ôm t́nh đàn, t́nh thơ bước nhẹ ra khỏi giấc mơ tuyệt đẹp. Ta ôm sầu tiếc cả một đêm trường. Em đă đi rồi sao em ơi? Hẹn em một lúc nào ta lại tái ngộ nhau, chỉ mong em đừng quên mộng hồn ta thôi, em nhé!

 

“Đêm trăng hoài tưởng bóng h́nh
Phím tơ tay ngọc chút t́nh gửi trao...”

 

Nguyễn Ḥang Khánh Vân - Đêm trăng Saigon 2006

 

TẤM GƯƠNG SÁNG CHO LỚP TRẺ

   

Vừa qua, trong chương tŕnh ca múa nhạc Hoa Quê Hương lần thứ 20 do CLB.Tiếng Hát Quê Hương biểu diễn đă có một h́nh ảnh gây không ít xúc động cho khán giả và cả những người thực hiện chương tŕnh. Bên cạnh những mái đầu xanh góp phần làm cho không khí văn nghệ thêm tươi trẻ, người ta c̣n bắt gặp sự xuất hiện của một mái đầu đă nhuộm màu sương tuyết trên bục nhận chứng chỉ lên lớp. Bà chính là Hoàng Trang- học viên lớp đàn bầu- tuổi đời năm nay đă gần 80... (Xem tiếp)

Tin & bài: Nguyễn Hoàng Khánh Vân

 
  A mother and her 2 children with a deep love

I was Mrs. Thuy Hoan's little pupil in the years of 78-79. That was the time when the living condition was very difficult in Vietnam. Mrs. Thuy Hoan's house was in a small lane near the Chi Hoa prison. On the tiny and hot top wooden floor, about 20 children at different ages learned to play the musical instruments with their musical teacher. In my memory, Mrs. Thuy Hoan was dedicated, thin, strict and whole-hearted. At that time, learning music seemed to be tiring and unreasonable. But it always brought me a feeling of happiness, because I found music interesting, because she was very close and gentle, and I had 2 pretty teachers of my age, her daughters: Hai Yen and Hai Phuong. MORE...

 

 

Traditional music is of great value in the world

Musician-Eminent Educator Pham Thuy Hoan, Gold Medalist and Best Honor Graduate at Saigon School of Music and Drama (1962-1963), Chairwoman of "The Songs of the Native Land" troupe. The interview between Ha Dinh Nguyen, from Thanh Nien journal, and Pham Thuy Hoan about the traditional music. MORE... 

   
  Read from Vietnamese Newspapers:

 

Hội Ngộ Đàn Tranh Toàn Quốc lần I

Đàn Chim Tung Cánh

Nơi chốn nhớ về …

GS. Trần Văn Khê bàn về “Xuân trong Nhạc” 

Nhạc dân tộc vẫn đầy uy lực

THQH kỷ niệm 25 năm thành lập

25 năm đàn c̣ trắng bay xa

Mừng ngày Nhà Giáo VN

Cung Văn hóa Lao động TPHCM

Đêm nhạc của cơi tương phùng

Hoa Quê Hương 21

m áp t́nh Thầy Tṛ

Câu hát à ơi

 T́m lại hồn đàn

Âm nhạc Dân Tộc sẽ đi về đâu?

Nhà giáo ưu tú PHẠM THÚY HOAN: ĐĂ TRÓT YÊU CÂY ĐÀN DÂN TỘC !

Tiếng đàn tranh trên đất Mỹ

Giao lưu với Hải Phượng

Đài Á Châu Tự do phỏng vấn Hải Phượng

Hải Phương tham gia Duyên Dáng Việt Nam tại Úc

Nghệ sĩ Phạm Thúy Hoan : “Tôi muốn giới thiệu điệu C̣ Lả với bạn bè Quốc tế”

"Students are my companion on the way of music" SAID MUSICIAN, EMINENT TEACHER PHAM THUY HOAN

Âm Nhạc Dân Tộc đă giữ tôi ở lại

Giao lưu "Nét đẹp trong tiếng đàn Kayagum Hàn Quốc và Đàn Tranh Việt Nam.

GSTSTrần Văn Khê: nhà dân tộc nhạc học lớn của dân tộc Việt Nam

Hai Thac Si Am Nhac Dan Toc (bao Thanh Nien)

Tu hao la nguoi Vietnam

Chuong Trinh Diem Hen Que Huong - Mung tho GSTS Tran Van Khe 82 tuoi

Net hoat dong moi cua CLB Tieng Hat Que Huong (Hong Nga bao San Khau)

Am Nhac Dan Toc la Nhip Cau Que Huong (Thanh Hiep bao Nguoi Lao Dong)

Nhac Hoi dan Tranh Chau A - Tim duoc tieng noi chung (Ha Thu bao SGGP)

Gap Go Cuoi Tuan - NS Hai Phuong (Huy Mien bao SGGP Oct. 2002)

The First Asian Zither Festival (Duc Ngoc VNS)

Mot va Mot Tram (Hong Nga bao Ság̣n Giai Phóng 08.Jul.2000)

Dam tham Tinh Que (Thu Van)

CLB Tieng Hat Que Huong sau chuyen bieu dien o Nhat 11/1995 (Viet Nga bao SGGP)

Musician keeps traditional music alive (Vietnam News VNS)

The traditional music in a family

CLB Tieng Hat Que Huong - Noi uom mam Am Nhac Dan Toc (Bao Lao Dong Aug. 02)

Nguoi tri am, tri ky voi tieng dan dan toc (Bao Doi Song Xa Hoi 2002)

Foreign musicians joined Labor Cultural Palace jam (VNS Jul. 1998)

HaiYen - Tam su sau chuyen di Thai Lan (Bao Ap Bac Chu Nhat 1994)

Tieng Hat Que Huong Vang xa tu hoc duong

Khong luu truyen am nhac Dan Toc la dac toi voi tien nhan

When HaiYen is interested in percussion...

Tienghatquehuong Ba'o cu~

Tinh Bang Huu qua ngon ngu Dan Tranh

 

Last Update:  06/26/2016 Copyright © 2002-2011 by [Tieng Hat Que Huong]. All rights reserved.