Việc bảo tồn và phát triển nền âm nhạc truyền thống của dân tộc là cả một quá trình lâu dài và khó khăn. Hiện nay, khi các loại âm nhạc khác đang dần chiếm ưu thế trong thị trường âm nhạc Việt thì âm nhạc truyền thống vẫn luôn là một dấu hỏi lớn: Làm thế nào đưa âm nhạc truyền thống gần với giới trẻ?

Anh by: Khanh Van

Mô hình đưa âm nhạc truyền thống vào thành một môn học của học sinh đã nhận được nhiều sự quan tâm, nhưng việc thực hiện đến nay vẫn còn gặp khá nhiều khó khăn. Hiện nay ở TP.HCM, việc thí điểm đưa đàn Tranh vào trường học bước đầu đã có hiệu quả. Đi đầu trong thử nghiệm này là Trường Tiểu học Thực hành sư phạm Phan Đình Phùng. Sự phối hợp giữa nhà trường và Câu lạc bộ Tiếng hát Quê hương là một bước đột phá lớn. NGƯT Phạm Thúy Hoan - Chủ nhiệm câu lạc bộ Tiếng hát Quê hương cho biết: “Việc đưa âm nhạc truyền thống vào giảng dạy cho các em tuy bước đầu gặp nhiều khó khăn và thách thức lớn, nhưng được sự giúp đỡ nhiệt tình của nhà trường cùng với sự yêu thích của các em, lớp học đàn Tranh đã diễn ra được hơn một năm nay”.

Đưa âm nhạc truyền thống vào giảng dạy trong học đường là một điều tất yếu và cần được phổ biến rộng rãi. Đặc biệt là phải biến nó thành một môn học chính bên cạnh các môn học khác. Bởi lẽ hiện nay việc đưa đàn Tranh vào dạy trong trường học mới chỉ áp dụng ở môn tự chọn. Cô Phạm Thúy Hoan còn cho biết: “Điều khó khăn lớn nhất khi giảng dạy cho các em là thời gian quá ít, mỗi tuần chỉ có một buổi chiều thứ 5. Về nhà các em không có đàn để luyện tập nhớ lại bài. Hơn nữa, đây mới chỉ là môn học tự chọn nên phụ huynh các em chưa đầu tư đúng mức”. Hầu hết các em sau khi tham gia khóa học đàn, được tìm hiểu và tự tay gẩy những phím đàn đã tạo sự thích thú và ham học.

Với các hình thức giải trí rất đa dạng hiện nay, các em cũng có nhiều sự lựa chọn về nhu cầu giải trí, đặc biệt là về âm nhạc. Tuy nhiên không phải các em không quan tâm đến âm nhạc truyền thống mà chính việc tiếp cận và tìm hiểu về loại hình này không dễ dàng. Nếu như được biết cái hay cái đẹp của nó thì tất yếu sẽ hình thành trong các em tình yêu với âm nhạc truyền thống. Bằng chứng là trong các buổi nói chuyện về âm nhạc Việt Nam của GS.TS Trần Văn Khê từ các loại đàn truyền thống trong đờn ca tài tử của Nam Bộ đến di sản phi vật thể Nhã nhạc Cung đình Huế... đều được giới trẻ đón nhận nồng nhiệt và tỏ ra thích thú. Chính vì sự tâm huyết, muốn truyền lại cho thế hệ mai sau hiểu về âm nhạc nước mình, GS.TS Trần Văn Khê đã làm cho giới trẻ thêm yêu và hiểu phần nào giá trị của âm nhạc truyền thống.

Nói về việc đưa đàn Tranh vào giảng dạy trong trường tiểu học, GS.TS Trần Văn Khê cho rằng: “Việc đưa âm nhạc truyền thống vào trường học là một việc làm hết sức có ý nghĩa. Nó không chỉ giúp cho các em làm quen dần với cây đàn dân tộc, giúp cho các em thấy được cái đẹp của từng âm thanh mà thông qua đó nó còn nuôi dưỡng tâm hồn âm nhạc của các em. Vì thế, việc mở rộng đưa âm nhạc truyền thống vào tiểu học là điều cần thiết và cấp bách hơn bao giờ hết”.

Cô Nguyễn Thị Lương Thanh - Hiệu trưởng trường Tiểu học Thực hành Sư phạm Phan Đình Phùng tâm sự: “Đưa âm nhạc truyền thống vào trường học là một điều mới mẻ. Hơn một năm trường đưa cây đàn Tranh vào làm môn học tự chọn cho các em bước đầu đạt hiệu quả. Các em đã biết được từng cung điệu của tiếng đàn, có thể chơi được những bài đơn giản”. Cô Thanh cho biết thêm, tuy nhiên, việc đưa đàn vào giới thiệu cho các em cũng gặp phải những khó khăn nhất định. Không phải em nào cũng có điều kiện mua cho mình một cây đàn để tự học ở nhà, ở trường hiện nay cũng chỉ trang bị được 20 cây đàn. Trước đây cũng có trường đã từng đưa mô hình dạy đàn Tranh vào trường học, nhưng vì không “nuôi” nổi nên đã dừng lại. Đối với việc dạy âm nhạc truyền thống cho các em phải kiên trì. Vừa qua nhà trường cũng đã phối hợp với Câu lạc bộ Tiếng hát Quê hương tổ chức cuộc thi vẽ với chủ đề “Em yêu đàn Tranh” nhằm giới thiệu và giúp các em làm quen với loại nhạc cụ dân tộc này. Cô Hải Phượng – giảng viên Khoa Âm nhạc của Nhạc viện TP.HCM cho rằng, không chỉ đưa đàn Tranh mà nên đưa nhiều hơn nữa các loại nhạc cụ dân tộc vào cho các em. Điều này không chỉ có tác dụng giáo dục các em biết về âm nhạc của dân tộc mà còn giúp cho các em sau này lớn lên có sự lựa chọn cho mình theo học một loại nhạc cụ nào đó, không chỉ là đàn Tranh. Muốn làm được điều đó thì rất cần sự ủng hộ của Ban giám hiệu trường và phụ huynh của các em.

Theo ba'o Van Hoa'

Cô yêu dấu của chúng con ơi,

Giờ phút này đây chúng con chỉ muốn đến gần bên Cô để lau những giọt mồ hôi trên trán, để xiết chặt bàn tay người thầy – người mẹ hiền luôn thương lo, bảo ban cho chúng con bấy lâu nay. Chúng con biết Cô đã lo lắng cho các học trò từng chút một từ chuyên môn âm nhạc cho tới những vấn đề về tinh thần, tình cảm, trang phục, cách đối đãi với mọi người… Cô luôn là người thầm lặng nép đằng sau tấm màn sân khấu hỗ trợ chúng con khi biểu diễn, đốc thúc chúng con việc học hành cũng như uốn nắn chúng con từng bước đi tiếp cận với âm nhạc dân tộc. Nhưng trên tất cả là tấm lòng tận tụy của một người thầy, sự hy sinh của một người mẹ dành cho chúng con. Không nhờ Cô chăm lo chu đáo, chúng con chỉ như những con chim non nhỏ bé chưa xác định được hướng bay, muốn chao cánh lên bầu trời cao rộng mà sức còn hạn hẹp. Nhờ Cô chắp cánh và động viên trong niềm tin tưởng thương yêu, những con chim non đã tự tin tung cánh lên trời. Thành quả hôm nay chúng con đạt được luôn có hình bóng của Cô và sự thương lo không ngừng nghỉ trên suốt quãng đường dài học tập.

Chương trình biểu diễn trong lễ trao học bổng Odon Vallet của chúng con sẽ thế nào nếu thiếu vắng Cô dẫn dắt? Tiếng đàn giọng hát của chúng con sẽ biết nhờ ai nhận xét, vun bồi? Cô ngược xuôi với chương trình, Cô bận rộn với chúng con, Cô đứng đằng sau để nâng đỡ chúng con lên phía trước… Cô ơi, nhìn Cô chỉ biết nói hai tiếng “thương Cô!” và lòng càng thêm hãnh diện vì mình được làm học trò của một người thầy vô cùng tâm huyết. Thấy Cô cười nhẹ nhõm sau chương trình, tay xách nách mang những nhạc cụ về nhà mà chúng con bâng khuâng trong lòng: dáng hao gầy ấy như cái cò lặn lội, biết khi nào chúng con đền đáp hết ơn Cô?

Chúng con nhận được học bổng khích lệ từ tổ chức “Gặp gỡ Việt Nam” là phần thưởng rất quý giá để trau dồi việc học tập của mình, những thành tích đó cũng là món quà chúng con muốn gởi tặng đến Cô vì sự tận tâm dìu dắt, yêu thương không bờ bến đối với các học trò. Chúng con sẽ cố gắng tập luyện, học hỏi để trở thành những người trợ giúp Cô đắc lực nhất trong việc giữ gìn và phổ biến âm nhạc dân tộc. Những giọt mồ hôi ngày hôm nay của Cô, những cực nhọc hy sinh mà Cô đã dành trọn cho chúng con và âm nhạc dân tộc Việt chính là động lực cho chúng con tiếp tục phấn đấu mỗi phút mỗi giây. Khi chúng con còn có thể nói những lời yêu thương trong cuộc đời này, chúng con luôn muốn nói thật nhiều hai tiếng “thương Cô!”, “thương Cô!”, “thương Cô!” – người thầy, người mẹ tuyệt vời của chúng con. Cô hãy giữ gìn sức khỏe thật tốt để chúng con luôn được thấy nụ cười hiền dịu của Cô mỗi khi đến lớp, nha Cô!

Chúng con ôm hôn Cô thật lâu!

Nơi chốn nhớ về …

Chiếc bàn nhỏ kê sau phía Nhạc viện TP.HCM. Tôi và Hải Phượng ngồi bên nhau nhâm nhi từng muỗng yaourt. Đã vào giờ tan sở nhưng con đường Nguyễn Du trước mặt vẫn chỉ lác đác vài chiến xe xuôi ngược. Phượng nhỏ nhẹ kể những chuyện về mẹ, thầy cô, và bè bạn. Với chị, đó là nguồn cội, là nơi ấm áp nhất mỗi khi nhớ về.

Nguyễn Thị Hải Phượng làm quen với tiếng đàn từ rất sớm, ngay khi còn trong bụng mẹ, và 5 tuổi đã học đàn trở thành nghệ sĩ đàn tranh nổi tiếng, đi biểu diễn nhiều nơi, nhận nhiều giải thưởng lớn và bây giờ lại tiếp tục kế nghiệp mẹ đứng trên bục giảng. Vậy mà … “Nếu không có mẹ, chắc tôi đã không là Hải Phượng của ngày hôm nay” - Chị kể - Dù rất thích nghe mẹ đàn và đêm nào tiếng đàn của mẹ cũng theo tôi vào giấc ngủ như những câu chuyện cổ tích nhưng khi bị kèm học đàn từ rất sớm với kỷ luật, giờ giấc thật khắt khe, tôi rất sợ và … ngán học. Trong lúc bạn bè được chạy nhảy, tôi lại phải ngồi hàng giờ bên cây đàn mà chỉ rời sớm hơn vài phút cũng bị mẹ cho “roi vào đít”. Lúc đó, cứ nghĩ mẹ không thương. Rồi tự lúc nào, tôi cũng bị tiếng đàn mê hoặc. Mẹ đã cho tôi cảm nhận sự kỳ diệu của từng giai điệu và tôi lớn dần lên, con đường âm nhạc gắn liền với hình ảnh của mẹ. Song, ngoài hình ảnh của một cô giáo nghiêm khắc mà tận tụy, chỉ dạy cho tôi từng ly từng tí, mẹ còn là một bà tiên hiền dịu, luôn mang đến cho tôi sự ấm áp, chở che. Còn nhờ khi tôi và em gái Hải Yến học thêm dương cầm, thời đó dương cầm rất đắt, gần bằng tiền mua cả căn nhà nên ngay cả ở trường, học sinh chuyên piano cũng không có nổi một cây đàn để tập, và mà ba mẹ đã dành dụm, dè xẻn từng khoản chi tiêu để mua cho chị em tôi một cây đàn”.

“Có lần, lúc tôi còn bé lắm, mẹ cõng đi nhổ răng. Từ nhà đến chỗ nhổ răng rất xa, trời lại mưa tầm tã, đường ngập nước, ngồi trên lưng mẹ đếm từng bước đi bì bõm, tôi thương mẹ và ước cho con đường ngắn lại. Rồi những lần bị ốm vào bệnh viện, mẹ lúc nào cũng bên tôi vỗ về từng giấc ngủ. Nhiều người nghĩ mẹ là nghệ sĩ nên sống bay bổng, lãng mạn lắm nhưng điều đó chỉ thể hiện khi mẹ ngồi trước cây đàn, còn trong cuộc sống, mẹ là người rất nghiêm khắc, cứng rắn và đầy nghị lực. Lần ba tôi bị bệnh nặng vào bệnh viện, sắp mất, đúng lúc mẹ phải đi Hàn quốc tham dự chương trình biểu diễn đàn tranh các nước Châu Á, chương trình tập hợp toàn những giáo sư giỏi đàn tranh của Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản, Đài Loan … mẹ quyết định không đi nhưng ba tôi cầm tay mẹ động viên: “Chuyến đi này quan trọng không chỉ với em mà còn cả với nền âm nhạc dân tộc nước nhà. Anh sẽ cố chờ em về”. Ngày lên đường mẹ khóc sướt mướt, tôi biết phải khó khăn, bản lĩnh lắm và phải là người có tấm lòng với âm nhạc dân tộc, mẹ mới vượt qua được nỗi buồn xa ba lúc ốm đau. Ngày mẹ biểu diễn thành công cũng là ngày ba mất. Ba không thể chờ mẹ về. Đó là nỗi ân hận lớn nhất trong cuộc đời mẹ. Nhưng cũng nhờ chuyến đi đó mà sau này mới có các chương trình đàn tranh Hàn Quốc - Việt Nam biểu diễn tại Việt Nam”.

Hải Phượng đưa tôi xem tấm ảnh gia đình chụp ngày Tết, cách đây 10 năm ,cả nhà ai cũng cười thật tươi. Hai chị em Hải Phượng, Hải Yến đứa ngả đầu vào lòng mẹ, đứa tựa vào vai cha, đầm ấm và hạnh phúc.

“Ba tôi là giáo sư dạy triết học nhưng lại mang tâm hồn thơ. Năm nào, sau phút đón giao thừa, ba cũng tặng mẹ và chị em tôi những bài thơ mới. Tôi bị ảnh hưởng lối tư duy lô-gic và cũng thích làm thơ như ba. Ba mẹ tôi luôn dạy dỗ con giữ gìn nền nếp gia đình. Khi tôi lấy chồng, mẹ vẫn chờ vợ chồng tôi trong bữa ăn. Mẹ nấu cho tôi những món tôi thích, hỏi tôi ăn có ngon không, nâng niu con gái tôi như mẹ đã từng chăm sóc tôi thuở còn thơ bé. Những tình cảm ấy với một người ở trong gia đình thì bình thường và không cảm nhận được hết ý nghĩa nhưng với người hay đi diễn xa nhà như tôi thì đó là những gì thiêng liêng không thể đánh đổi, là nơi tôi đi đâu cũng nhớ và đó cũng là lý do khiến tôi quyết định ở lại Việt Nam để mãi được bên mẹ”.

“Đến nghe thầy Trần Văn Khê và mình đàn nghen” - Hải Phượng rủ tôi. Có lẽ, trong số rất đông học sinh, Hải Phượng là cô học trò được giáo sư Trần Văn Khê quý nhất, không chỉ vì Hải Phượng ăn ý với thầy trong ngẫu hứng ứng tấu, ứng tác, có thể diễn thành công ý của thầy mà còn là một cô học trò sáng dạ, say mê nhạc dân tộc. “Cả nhà tôi, trừ bà ngoại, ba mẹ đến chị em tôi đều gọi giáo sư Trần Văn Khê bằng thầy. Thầy dạy mẹ và tôi rất nhiều kiến thức âm nhạc. Tuy không dạy tôi ngón đàn nhưng thầy cho tôi cái nhìn mở ra thế giới, dạy tôi bản này đánh thế này, bản này đánh thế kia, làn hơi nào rung non … Nhờ kiến thức, sự chỉ dẫn của thầy mà tôi tiến bộ rất nhanh. Mỗi lần thầy về nước, chúng tôi thường đàn cho thầy nghe, báo cáo với thầy năm nay chúng con đã học được gì để nghe thầy nhận xét. Thầy cùng đánh trống, cùng đàn với chúng tôi. Khi thầy về ở hẳn Việt Nam, vài ba ngày, hai thầy trò lại chơi đàn với nhau, tuy cách nhau đúng bốn con giáp nhưng khi vào đàn sự ăn ý hòa quyện giữa các giai điệu, biến tấu giữa hai thế hệ dường như không còn sự phân biệt tuổi tác. Không chỉ là người thầy trong nghề nghiệp, thầy còn là chỗ dựa tinh thần tin cậy. Có những chuyện thật khó nói với mẹ nhưng lại rất dễ bộc bạch với thầy nên làm gì tôi cũng hỏi ý kiến thầy, kể cả chuyện lấy chồng”.

Lần đầu tiên (theo giới thiệu của giáo sư Trần Văn Khê), Hải Phượng được mời đi biểu diễn ở Mandapa - một trung tâm âm nhạc lớn tại Paris (Pháp). Hơn 20 ngày biểu diễn, hai thầy trò thu được một đĩa CD và sau đó đĩa CD này được Hiệp hội phê bình âm nhạc của Đức đánh giá là một trong những đĩa hay nhất trong năm, báo Le Monde của Pháp cũng đánh giá đây là cuốn băng hay và được dán chữ CHOC – ký hiệu dành cho những đĩa nhạc gây ấn tượng nhất. Lúc đó, Phượng mừng đến khóc và thầy cũng hãnh diện vì đã giới thiệu được một học trò ra biểu diễn ở nước ngoài được khán giả thích thú. Mặc dù phải xa mẹ, xa gia đình đi biểu diễn ở nước ngoài nhưng Hải Phượng luôn cảm thấy ấm áp mỗi khi có thầy. “Năm đầu tiên ăn Tết ở Pháp, đêm giao thừa nghe mọi người tíu tít chúc mừng qua điện thoại, tôi nhớ nhà rơi nước mắt. Thầy lẳng lặng lấy đàn, hai thầy trò cùng ứng tác, tiếng đàn réo rắt đã đưa cả haio tâm hồn xa xứ trở về với quê nhà – nơi mà đi đâu tôi cũng nhớ về”.

Có một cây me già, già lắm nằm góc khuôn viên Nhạc viện TP.HCM nay không còn nữa nhưng tình bạn của Hải Phượng và cô bạn thuở còn i tờ với tên gọi thật dễ thương - Lại Thủy thì vẫn còn. Cây me già là dấu tích của đôi bạn tinh nghịch vẫn đu qua cửa sổ hái trộm me. Cùng vào trường nhạc năm 7 tuổi, cùng học chung văn hóa, cùng ngồi chung bàn, cùng thích quậy phá, cùng ăn chung một gói xôi buổi sáng và cùng dắt tay tung tăng mỗi chiều về nhà, tất cả những cái “cùng” ấy vẫn chưa đủ gắn bó tình bạn nếu cả hai không cùng tâm hồn trong trẻo, không so đo, toan tính của người nghệ sĩ, cho mà không đòi hỏi nhận lại bao giờ. Đôi bạn lớn lên, tình bạn trưởng thành. Hải Phượng thành nghệ sĩ đàn tranh nổi tiếng, rồi làm cô giáo tại Nhạc viện; Lại Thúy cũng dạy tại trường, Khoa Lý luận, sáng tác, chỉ huy. Họ vẫn rúc rích tâm tình mọi chuyện, vẫn xoa xuýt trước những gánh hàng rong, vẫn cặp kè quán xá và la cà mua sắm. Ngày Thúy tốt nghiệp Thạc sĩ, Phượng là người trao bó hoa đầu tiên, nhảy cẫng lên trước thành công của bạn. Đến lượt Phượng thi thạc sĩ, Thúy lại là thầy hướng dẫn cho Phượng từng bài lý luận, góp ý từng chút, bao nhiêu ngày Phượng học thi thì bấy nhiêu ngày Thúy cũng thao thức, cùng học: “Mi phải làm thế này, mi làm rứa là sai rồi” - giọng nói của Thúy đã trở thành thân thiết đến một ngày không nghe là nhớ, đến một ngày đi xa, Phượng vẫn luôn phải nhớ về …

Kim Yến- báo Doanh Nhân cuối tuần

(Nhấn chuột vào hình để đọc bài báo)

"Làn Điệu Cội Nguồn" sống mãi... Tôi là một fan trung thành với nhạc truyền thống Việt Nam, đặc biệt là nhạc Tài Tử Nam Bộ. Lần đi Việt Nam vừa rồi tôi tình cờ mua được 1 dĩa nhạc Hoà tấu nhạc cổ truyền miền Nam mang tên "Làn Điệu Cội Nguồn" do Trung Tâm Bến Thành Audio-Video phát hành hạ tuần tháng 8/2006. Chỉ là một thú vui sưu tầm CDs để nghe trong lúc xa quê nhà nhưng tôi không ngờ tôi đã ngẩn ngơ trước những bài bản cổ, những tiếng đàn, tiếng trống "lão luyện" của các nghệ sĩ trong CD này.   "Làn Điệu Cội Nguồn" được thực hiện bởi GSTS Trần Văn Khê, nghệ sĩ Huỳnh Khải, và nghệ sĩ trẻ Hải Phượng. Điều đặc biệt của CD này là trình tấu được những nét đẹp tinh túy của ca nhạc tài tử Nam Bộ Việt nam qua những cây đàn kìm, đàn tranh, đàn cò, đàn guitar phím lõm, trống. Những bài bản cổ như Lưu-Bình-Kim, Ngũ Đối Hoàn Cung, Xuân Tình, Liên Nam (Xuân-Ai-Đảo) ... đã chuyển tải được hương vị rặt Nam Bộ chân chất, dung dị mà không kém phần thi vị với ngón đàn, ngón trống trổ bay bướm, điêu luyện, mang phong cách trẻ trung. Tôi thích nhất là những câu Rao rất đặc trưng của các bài bản Tài Tử Nam Bộ... Theo tôi biết thì câu RAO trong âm nhạc Tài Tử Nam Bộ rất quan trọng; nó chuyển tải những tâm tư, tình cảm của người chơi, dẫn dắt người nghe đi vào không gian vui, buồn của bản nhạc dễ dàng. Chẳng có một bản viết riêng nào cho câu Rao nhưng có một "quy luật bất thành văn" là câu Rao phải cùng một HƠI với bản nhạc. Có thể nói những câu Rao đó là từ "máu thịt" của người nghệ nhân trình diễn - cùng một hơi nhưng mỗi người đều có cách thể hiện riêng của mình cho phù hợp với bạn đàn.   Có lẽ bài mà tôi tâm đắc nhất trong CD này là bài Ứng tác ứng tấu Ngẫu hứng Nam Xuân trình tấu bởi nghệ sĩ trẻ Hải Phượng và những tiếng trống điểm xuyến giòn giã, mộc mạc của GSTS Trần văn Khê... Không hẹn mà gặp, GSTS Trần đầu bạc phơ và nghệ sĩ Hải Phượng đã tìm được "tiếng nói chung" trong âm nhạc -- một duyên nợ hiếm quý... Những đoạn nhạc hơi Xuân khi thì réo rắt, khi thì khoan nhặt, đĩnh đạc đã được tung-hứng khéo léo giữa đàn tranh và tiếng trống làm cho người nghe, mà cụ thể là tôi, rung động lên một niềm tự hào dân tộc - tự hào vì nhạc cổ truyền vẫn còn đó, chẳng mai một đi và cũng tự hào là giờ đây nhạc cổ truyền dân tộc đã có những lớp trẻ kế thừa xứng đáng...   Ngồi nghe đi nghe lại toàn bộ CD và đọc bài báo "Giấc mơ đẹp trên đất Ý" (coi ở đây ) viết về đoàn nhạc cổ truyền Việt Nam do GSTS Trần Văn Khê cố vấn nghệ thuật đã "đem chuông đi đánh xứ người" thành công mà không khỏi mừng cho âm nhạc truyền thống Việt Nam nay vẫn giữ được bản sắc riêng, và được thế giới biết đến. Xin ngả mũ cám ơn GSTS Trần Văn Khê và tất cả các anh chị em nghệ nhân, nghệ sĩ Việt Nam đã đóng góp hết tâm huyết để lưu giữ nền âm nhạc truyền thống của Việt Nam bền mãi với thời gian...   D. A. Tran  Oct. 2006

ĐỘNG LÒNG NGHE MỘT TIẾNG TƠ

“Cho ta níu nhẹ cung đàn

Dẫu là thỏang khúc cũng vàng tiếng tơ
Tay em kết vạn ý thơ
Gọi đôi cánh nhạn trong mơ bay về…”

Nhìn bức tranh lụa vẽ hình một thiếu nữ so dây dạo khúc giữa trăng thanh mà sao lòng ta bồi hồi đến vậy? Bỗng dưng ngồi bật dậy nghe lại mấy bài nhạc cổ, suốt một đêm tiếng đàn cứ vương vấn hoài… Ta say với Nam Xuân, nhớ thương với Tứ Đại Óan, buồn với Văn Thiên Tường và sầu biết bao với tình Vọng Cổ. Khuya xuống. Mây lan. Vầng trăng dường như vẫn còn thắp mộng cho nỗi niềm của những tri âm tìm về mấy thuở. Cái thuở ai đã dệt ngẩn ngơ cung đàn cho lòng người mộ điệu cứ hoài vọng muốn sẻ chia.

Ôi một tiếng tơ!

Em đã mang hồn của ta đi đâu mà ta gọi mãi vẫn chưa thấy bóng? Rồi hồn ta đi lang thang trong tiếng nhạc của em, chìm vào cuộc lữ hành nghìn năm có một, chỉ một đêm nay thôi được tận hưởng phút giây diệu kỳ trên cánh con nhạn trời đang lượn giữa ta và em. Thương làm sao em ơi!

Đàn cho ta nghe, tiếng thập lục huyền cầm của em không lời mà ý tuôn dào dạt. Em muốn nói với ta những gì? Đôi tay em gửi hết cõi lòng trên mười sáu dây, để yên thì tưởng như vô tư lự, mà nhấn vào em đổ lệ thấm áo ta. Em rung bao nhiêu câu cho đủ để cuộc nhân sinh biết vui, biết khổ, biết sầu, biết ray rứt thở dài? Ta hỏi vầng trăng có nghe câu rao của em không?- Có! Ánh trăng rơi đầy trên mái nhà rồi đấy em!- Ta hỏi ngọn gió lãng du có quay cuồng bởi tiếng rung sâu tận hồn người của em không?- Có! Gió ngả nghiêng làm mây bay không tìm được đường về nữa, đang khóc than ở mãi chốn nào- Ta hỏi ta có bàng hòang mấy nỗi khi em kéo nhẹ mười sáu dây thành một chuỗi cười không? Trời ơi! Ta say không còn biết gì nữa hỡi em! Nhạc lòng em khéo đưa tâm ta đến tận vô cùng! Ta hạnh phúc quá, ta chỉ biết nhắm mắt lại để cảm giác hạnh phúc đó không bay đi mất mà bên cạnh ta suốt đời! Em hiểu không em?

“ta đã say rồi một tiếng tranh
và say vóc liễu khuất sau mành
ai đem cung nhớ gieo vào nhạc
khiến lòng ngơ ngẩn giữa trăng thanh?...”

Động lòng bởi tiếng tơ của em, ta cũng so dây nối nhịp để hòa câu hạnh ngộ. “Ai tri âm đó mặn mà với ai” phải không em? Tiếng lòng đồng điệu hay tình người đồng điệu? Có lẽ ta tìm thấy cả hai. Bấy lâu ta nhớ một tiếng cầm, nay tương phùng em như được sống lại khoảnh khắc tuyệt mỹ của đời người, thử hỏi làm sao ta không dâng đầy xúc cảm? Ai đã buộc chặt mối tơ tình vào kiếp trăm năm của ta để giờ cứ nghe một điệu đàn là ta lại thương mến khôn nguôi? Xin em cứ kéo dài tiếng đàn huyền diệu ấy cho suy tư của ta có bến dừng chân, sau những đua chen ở cõi phong trần…

Ta quen em tự bao giờ mà sao cứ thấy em đi mãi trong ta như dòng máu nóng đang quyện chảy trong cơ thể? Tơ đàn kết chặt nỗi niềm đêm nay ư em?

“Mười sáu dây, khúc não nùng
Năm cung cánh nhạn tương phùng áng thơ
Tri âm thi nhạc bao giờ?
Canh dài đếm mộng lững lờ ánh trăng...”

Cánh cửa sổ đang mở để hơi nhạc bay vào vô biên với gió mây. Em tạ từ ta, ôm tình đàn, tình thơ bước nhẹ ra khỏi giấc mơ tuyệt đẹp. Ta ôm sầu tiếc cả một đêm trường. Em đã đi rồi sao em ơi? Hẹn em một lúc nào ta lại tái ngộ nhau, chỉ mong em đừng quên mộng hồn ta thôi, em nhé!

“Đêm trăng hoài tưởng bóng hình
Phím tơ tay ngọc chút tình gửi trao...”

Nguyễn Hòang Khánh Vân - Đêm trăng Saigon 2006

TẤM GƯƠNG SÁNG CHO LỚP TRẺ

Vừa qua, trong chương trình ca múa nhạc Hoa Quê Hương lần thứ 20 do CLB.Tiếng Hát Quê Hương biểu diễn đã có một hình ảnh gây không ít xúc động cho khán giả và cả những người thực hiện chương trình. Bên cạnh những mái đầu xanh góp phần làm cho không khí văn nghệ thêm tươi trẻ, người ta còn bắt gặp sự xuất hiện của một mái đầu đã nhuộm màu sương tuyết trên bục nhận chứng chỉ lên lớp. Bà chính là Hoàng Trang- học viên lớp đàn bầu- tuổi đời năm nay đã gần 80... (Xem tiếp)

Tin & bài: Nguyễn Hoàng Khánh Vân

I was Mrs. Thuy Hoan's little pupil in the years of 78-79. That was the time when the living condition was very difficult in Vietnam. Mrs. Thuy Hoan's house was in a small lane near the Chi Hoa prison. On the tiny and hot top wooden floor, about 20 children at different ages learned to play the musical instruments with their musical teacher. In my memory, Mrs. Thuy Hoan was dedicated, thin, strict and whole-hearted. At that time, learning music seemed to be tiring and unreasonable. But it always brought me a feeling of happiness, because I found music interesting, because she was very close and gentle, and I had 2 pretty teachers of my age, her daughters: Hai Yen and Hai Phuong. MORE...

Traditional music is of great value in the world

Musician-Eminent Educator Pham Thuy Hoan, Gold Medalist and Best Honor Graduate at Saigon School of Music and Drama (1962-1963), Chairwoman of "The Songs of the Native Land" troupe. The interview between Ha Dinh Nguyen, from Thanh Nien journal, and Pham Thuy Hoan about the traditional music. MORE...

Nhạc dân tộc vẫn đầy uy lực

THQH kỷ niệm 25 năm thành lập

25 năm đàn cò trắng bay xa

Mừng ngày Nhà Giáo VN

Cung Văn hóa Lao động TPHCM

"Students are my companion on the way of music" SAID MUSICIAN, EMINENT TEACHER PHAM THUY HOAN

Âm Nhạc Dân Tộc đã giữ tôi ở lại

Giao lưu "Nét đẹp trong tiếng đàn Kayagum Hàn Quốc và Đàn Tranh Việt Nam.

GSTSTrần Văn Khê: nhà dân tộc nhạc học lớn của dân tộc Việt Nam

Hai Thac Si Am Nhac Dan Toc (bao Thanh Nien)