Nơi chốn nhớ về …

    

Chiếc bàn nhỏ kê sau phía Nhạc viện TP.HCM. Tôi và Hải Phượng ngồi bên nhau nhâm nhi từng muỗng yaourt. Đă vào giờ tan sở nhưng con đường Nguyễn Du trước mặt vẫn chỉ lác đác vài chiến xe xuôi ngược. Phượng nhỏ nhẹ kể những chuyện về mẹ, thầy cô, và bè bạn. Với chị, đó là nguồn cội, là nơi ấm áp nhất mỗi khi nhớ về.

1

Nguyễn Thị Hải Phượng làm quen với tiếng đàn từ rất sớm, ngay khi c̣n trong bụng mẹ, và 5 tuổi đă học đàn trở thành nghệ sĩ đàn tranh nổi tiếng, đi biểu diễn nhiều nơi, nhận nhiều giải thưởng lớn và bây giờ lại tiếp tục kế nghiệp mẹ đứng trên bục giảng. Vậy mà … “Nếu không có mẹ, chắc tôi đă không là Hải Phượng của ngày hôm nay” - Chị kể - Dù rất thích nghe mẹ đàn và đêm nào tiếng đàn của mẹ cũng theo tôi vào giấc ngủ như những câu chuyện cổ tích nhưng khi bị kèm học đàn từ rất sớm với kỷ luật, giờ giấc thật khắt khe, tôi rất sợ và … ngán học. Trong lúc bạn bè được chạy nhảy, tôi lại phải ngồi hàng giờ bên cây đàn mà chỉ rời sớm hơn vài phút cũng bị mẹ cho “roi vào đít”. Lúc đó, cứ nghĩ mẹ không thương. Rồi tự lúc nào, tôi cũng bị tiếng đàn mê hoặc. Mẹ đă cho tôi cảm nhận sự kỳ diệu của từng giai điệu và tôi lớn dần lên, con đường âm nhạc gắn liền với h́nh ảnh của mẹ. Song, ngoài h́nh ảnh của một cô giáo nghiêm khắc mà tận tụy, chỉ dạy cho tôi từng ly từng tí, mẹ c̣n là một bà tiên hiền dịu, luôn mang đến cho tôi sự ấm áp, chở che. C̣n nhờ khi tôi và em gái Hải Yến học thêm dương cầm, thời đó dương cầm rất đắt, gần bằng tiền mua cả căn nhà nên ngay cả ở trường, học sinh chuyên piano cũng không có nổi một cây đàn để tập, và mà ba mẹ đă dành dụm, dè xẻn từng khoản chi tiêu để mua cho chị em tôi một cây đàn”.

“Có lần, lúc tôi c̣n bé lắm, mẹ cơng đi nhổ răng. Từ nhà đến chỗ nhổ răng rất xa, trời lại mưa tầm tă, đường ngập nước, ngồi trên lưng mẹ đếm từng bước đi b́ bơm, tôi thương mẹ và ước cho con đường ngắn lại. Rồi những lần bị ốm vào bệnh viện, mẹ lúc nào cũng bên tôi vỗ về từng giấc ngủ. Nhiều người nghĩ mẹ là nghệ sĩ nên sống bay bổng, lăng mạn lắm nhưng điều đó chỉ thể hiện khi mẹ ngồi trước cây đàn, c̣n trong cuộc sống, mẹ là người rất nghiêm khắc, cứng rắn và đầy nghị lực. Lần ba tôi bị bệnh nặng vào bệnh viện, sắp mất, đúng lúc mẹ phải đi Hàn quốc tham dự chương tŕnh biểu diễn đàn tranh các nước Châu Á, chương tŕnh tập hợp toàn những giáo sư giỏi đàn tranh của Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản, Đài Loan … mẹ quyết định không đi nhưng ba tôi cầm tay mẹ động viên: “Chuyến đi này quan trọng không chỉ với em mà c̣n cả với nền âm nhạc dân tộc nước nhà. Anh sẽ cố chờ em về”. Ngày lên đường mẹ khóc sướt mướt, tôi biết phải khó khăn, bản lĩnh lắm và phải là người có tấm ḷng với âm nhạc dân tộc, mẹ mới vượt qua được nỗi buồn xa ba lúc ốm đau. Ngày mẹ biểu diễn thành công cũng là ngày ba mất. Ba không thể chờ mẹ về. Đó là nỗi ân hận lớn nhất trong cuộc đời mẹ. Nhưng cũng nhờ chuyến đi đó mà sau này mới có các chương tŕnh đàn tranh Hàn Quốc - Việt Nam biểu diễn tại Việt Nam”.

Hải Phượng đưa tôi xem tấm ảnh gia đ́nh chụp ngày Tết, cách đây 10 năm ,cả nhà ai cũng cười thật tươi. Hai chị em Hải Phượng, Hải Yến đứa ngả đầu vào ḷng mẹ, đứa tựa vào vai cha, đầm ấm và hạnh phúc.

“Ba tôi là giáo sư dạy triết học nhưng lại mang tâm hồn thơ. Năm nào, sau phút đón giao thừa, ba cũng tặng mẹ và chị em tôi những bài thơ mới. Tôi bị ảnh hưởng lối tư duy lô-gic và cũng thích làm thơ như ba. Ba mẹ tôi luôn dạy dỗ con giữ ǵn nền nếp gia đ́nh. Khi tôi lấy chồng, mẹ vẫn chờ vợ chồng tôi trong bữa ăn. Mẹ nấu cho tôi những món tôi thích, hỏi tôi ăn có ngon không, nâng niu con gái tôi như mẹ đă từng chăm sóc tôi thuở c̣n thơ bé. Những t́nh cảm ấy với một người ở trong gia đ́nh th́ b́nh thường và không cảm nhận được hết ư nghĩa nhưng với người hay đi diễn xa nhà như tôi th́ đó là những ǵ thiêng liêng không thể đánh đổi, là nơi tôi đi đâu cũng nhớ và đó cũng là lư do khiến tôi quyết định ở lại Việt Nam để măi được bên mẹ”.

2

Đến nghe thầy Trần Văn Khê và ḿnh đàn nghen” - Hải Phượng rủ tôi. Có lẽ, trong số rất đông học sinh, Hải Phượng là cô học tṛ được giáo sư Trần Văn Khê quư nhất, không chỉ v́ Hải Phượng ăn ư với thầy trong ngẫu hứng ứng tấu, ứng tác, có thể diễn thành công ư của thầy mà c̣n là một cô học tṛ sáng dạ, say mê nhạc dân tộc. “Cả nhà tôi, trừ bà ngoại, ba mẹ đến chị em tôi đều gọi giáo sư Trần Văn Khê bằng thầy. Thầy dạy mẹ và tôi rất nhiều kiến thức âm nhạc. Tuy không dạy tôi ngón đàn nhưng thầy cho tôi cái nh́n mở ra thế giới, dạy tôi bản này đánh thế này, bản này đánh thế kia, làn hơi nào rung non … Nhờ kiến thức, sự chỉ dẫn của thầy mà tôi tiến bộ rất nhanh. Mỗi lần thầy về nước, chúng tôi thường đàn cho thầy nghe, báo cáo với thầy năm nay chúng con đă học được ǵ để nghe thầy nhận xét. Thầy cùng đánh trống, cùng đàn với chúng tôi. Khi thầy về ở hẳn Việt Nam, vài ba ngày, hai thầy tṛ lại chơi đàn với nhau, tuy cách nhau đúng bốn con giáp nhưng khi vào đàn sự ăn ư ḥa quyện giữa các giai điệu, biến tấu giữa hai thế hệ dường như không c̣n sự phân biệt tuổi tác. Không chỉ là người thầy trong nghề nghiệp, thầy c̣n là chỗ dựa tinh thần tin cậy. Có những chuyện thật khó nói với mẹ nhưng lại rất dễ bộc bạch với thầy nên làm ǵ tôi cũng hỏi ư kiến thầy, kể cả chuyện lấy chồng”.

Lần đầu tiên (theo giới thiệu của giáo sư Trần Văn Khê), Hải Phượng được mời đi biểu diễn ở Mandapa - một trung tâm âm nhạc lớn tại Paris (Pháp). Hơn 20 ngày biểu diễn, hai thầy tṛ thu được một đĩa CD và sau đó đĩa CD này được Hiệp hội phê b́nh âm nhạc của Đức đánh giá là một trong những đĩa hay nhất trong năm, báo Le Monde của Pháp cũng đánh giá đây là cuốn băng hay và được dán chữ CHOC – kư hiệu dành cho những đĩa nhạc gây ấn tượng nhất. Lúc đó, Phượng mừng đến khóc và thầy cũng hănh diện v́ đă giới thiệu được một học tṛ ra biểu diễn ở nước ngoài được khán giả thích thú. Mặc dù phải xa mẹ, xa gia đ́nh đi biểu diễn ở nước ngoài nhưng Hải Phượng luôn cảm thấy ấm áp mỗi khi có thầy. “Năm đầu tiên ăn Tết ở Pháp, đêm giao thừa nghe mọi người tíu tít chúc mừng qua điện thoại, tôi nhớ nhà rơi nước mắt. Thầy lẳng lặng lấy đàn, hai thầy tṛ cùng ứng tác, tiếng đàn réo rắt đă đưa cả haio tâm hồn xa xứ trở về với quê nhà – nơi mà đi đâu tôi cũng nhớ về”.

3

Có một cây me già, già lắm nằm góc khuôn viên Nhạc viện TP.HCM nay không c̣n nữa nhưng t́nh bạn của Hải Phượng và cô bạn thuở c̣n i tờ với tên gọi thật dễ thương - Lại Thủy th́ vẫn c̣n. Cây me già là dấu tích của đôi bạn tinh nghịch vẫn đu qua cửa sổ hái trộm me. Cùng vào trường nhạc năm 7 tuổi, cùng học chung văn hóa, cùng ngồi chung bàn, cùng thích quậy phá, cùng ăn chung một gói xôi buổi sáng và cùng dắt tay tung tăng mỗi chiều về nhà, tất cả những cái “cùng” ấy vẫn chưa đủ gắn bó t́nh bạn nếu cả hai không cùng tâm hồn trong trẻo, không so đo, toan tính của người nghệ sĩ, cho mà không đ̣i hỏi nhận lại bao giờ. Đôi bạn lớn lên, t́nh bạn trưởng thành. Hải Phượng thành nghệ sĩ đàn tranh nổi tiếng, rồi làm cô giáo tại Nhạc viện; Lại Thúy cũng dạy tại trường, Khoa Lư luận, sáng tác, chỉ huy. Họ vẫn rúc rích tâm t́nh mọi chuyện, vẫn xoa xuưt trước những gánh hàng rong, vẫn cặp kè quán xá và la cà mua sắm. Ngày Thúy tốt nghiệp Thạc sĩ, Phượng là người trao bó hoa đầu tiên, nhảy cẫng lên trước thành công của bạn. Đến lượt Phượng thi thạc sĩ, Thúy lại là thầy hướng dẫn cho Phượng từng bài lư luận, góp ư từng chút, bao nhiêu ngày Phượng học thi th́ bấy nhiêu ngày Thúy cũng thao thức, cùng học: “Mi phải làm thế này, mi làm rứa là sai rồi” - giọng nói của Thúy đă trở thành thân thiết đến một ngày không nghe là nhớ, đến một ngày đi xa, Phượng vẫn luôn phải nhớ về …

Kim Yến- báo Doanh Nhân cuối tuần

 

RETURN TO COLUMNS PAGE