T̀M LẠI HỒN ĐÀN

Ngày tôi phải ràng buộc với những bài học chất chồng như núi, những kỳ thi cam go đến…”đau tim”, những lo âu về điểm số… đă hoàn toàn khép lại. Tôi sung sướng được trở về con người lúc trước của ḿnh, cố t́m lại những ǵ mà tôi từng nuối tiếc cất đi trong một thời gian dài để chuyên tâm làm “sĩ tử”. Tháng ngày cặm cụi bên sách vở và đối mặt với bao nhiêu mệt mỏi, ḷng tôi vẫn không thể nào nguôi nỗi nhớ của một kẻ đă trót “say” tiếng nhạc năm cung. Người bạn thân của tôi cũng thế. Hai đứa cứ phải kéo dài nỗi nhớ ấy ra măi và cứ hỏi nhau khi nào mới trở lại cái thuở cùng tỉ mẩn nâng niu từng tiếng đàn hay “ngồi đồng” hàng giờ chỉ để học lóm ngón nghề của thầy? Giờ đây, tôi và người bạn đó có thể trở về được những ngày tháng ấy, nhưng chúng tôi không chỉ về b́nh thường, mà là một cuộc hành tŕnh t́m lại tâm hồn trong tiếng đàn sau bao đêm dài không được thấm nhuần ư nhạc!

 

Chúng tôi t́m lại hồn đàn, cũng như t́m lại ḿnh trong đó!

 

Nhớ lúc trước chúng tôi thường hẹn nhau đi học đàn ở nhà cô, không bỏ một buổi dù cho học hành trên trường lớp có căng thẳng như thế nào đi nữa. Chúng tôi c̣n trẻ và thường hay tiếc lắm khi bỏ qua một cơ hội được thọ giáo cùng người thầy đáng kính của ḿnh. Có dịp bạn thử hỏi đi, rằng có phải cô luôn bị chúng tôi… làm phiền mỗi lần đến học không khi cứ… bắt cô đánh đi đánh lại hoài những điệu đàn để nghe cho thấm và cũng để thấy được vài ngón nghề điệu nghệ? Vậy mà cô vẫn luôn sẵn ḷng truyền thụ những giai điệu tinh tế để thỏa nỗi “ước mong” học hỏi của những đứa tṛ nhỏ ưa thắc mắc. Tôi rất thích lúc ba thầy tṛ ḥa đàn, giây phút ấy mới tuyệt vời làm sao! Cứ mỗi cuối giờ, sau khi học xong được một đoản khúc hay toàn bộ một tác phẩm, chúng tôi có giờ “trả bài”! Gọi trả bài nghe nặng nề thế nhưng thực chất là ba thầy tṛ cùng ḥa tấu. Cô lắng nghe. Mà lạ thật, dù cho ba cây đàn cùng vang tiếng nhưng cô tôi vẫn nghe rơ cây nào đánh sai, hoặc đánh “chưa tới” rồi cẩn trọng sửa từng chi tiết, từ cái cách ngồi, cách để tay cho tới sự tinh vi của từng nốt nhạc! Chúng tôi là những đứa sợ cô nhất khi trả bài từng cây một, v́ dù có thuộc bài cách mấy, luyện tập đến ê cả tay cách mấy th́ đứng trước cô, chúng tôi vẫn có một tâm lư hồi hộp, không biết ḿnh đánh đàn như vậy đă đạt yêu cầu chưa? Mới chỉ dám dừng ở mức hỏi “đạt yêu cầu” thôi, chứ không dám nói đến tiếng “hay”, bởi nghệ thuật là không biên giới, và cô tôi luôn là một người cầu toàn trong nghệ thuật khi dạy học, dù chúng tôi biết thầy ḿnh trong đời sống là một con người giản dị, gần gũi và đáng mến. Cô ít khi khen hai đứa tôi, mà chỉ nói rằng các con cần cố gắng nhiều hơn nữa, chúng tôi biết nếu có khen ngợi th́ cô chỉ khen thầm trong bụng thôi v́ muốn chúng tôi tránh việc chủ quan. Cái mà chúng tôi cảm thấy vui nhất, hạnh phúc nhất là ba thầy tṛ luôn gần gũi nhau trong cả nghệ thuật lẫn chia sẻ những tâm tư trong cuộc sống thường ngày (chúng tôi thích nhất là kể chuyện trường lớp – mối quan tâm hàng đầu – cho cô nghe, và những chuuyện lặt vặt khác như thời sự hay… mẹo vặt, ăn uống và cả về... con nít nữa!!!). Đứng trước một đại dương như cô, chúng tôi thấy ḿnh chỉ là những ḍng suối nhỏ bé đang chờ ngày chảy ra biển lớn. Phải, chúng tôi luôn cố gắng, v́ trong hồn đàn của mỗi đứa đều có một tâm hồn lớn lao bên cạnh che chở và yêu thương, v́ chúng tôi luôn muốn ḿnh là những đứa tṛ nhỏ ngày nào của cô, v́ chúng tôi cứ muốn làm phiền cô hoài trong nghệ thuật… T́m lại hồn đàn, không biết có phải là tôi muốn t́m lại tâm hồn của ba thầy tṛ trong âm nhạc không nữa?...

 

Nếu chúng tôi đi học lại sau khi thi, chúng tôi cần phải “làm lại từ đầu” với tất cả, làm mới tất cả. Chúng tôi sẽ phải học nghe lại (phải phiền đến cô nữa rồi cô ơi!), học o bế tiếng đàn sao cho tinh tế, học cho đôi tay “thoăn thoắt trên dây”, học cách để hiểu ư nghĩa ẩn sau mỗi khúc nhạc… Chúng tôi đang trên đường t́m lại cái hồn nhạc đă lạc mất bấy lâu. Những khi tập đàn dường như tôi trở lại với chính ḿnh, điều đó thật lạ v́ tôi chỉ mới khám phá ra nó trong mấy tháng gần đây. Tôi bỗng nhiên nghe nhạc dân tộc nhiều kinh khủng, tôi cũng bất ngờ với bản thân ḿnh khi điều đó xuất hiện trong lúc tôi đang căng thẳng ở những kỳ thi. Cái máy vi tính của tôi đầy hàng lô hàng lốc những bài nhạc cổ truyền trong những lúc lang thang trên net. Kỳ lạ thật! Tôi đă nghe sạch sẽ “Le Dan Tranh” (nghệ sĩ Hải Phượng - GS Trần Văn Khê – dĩa được đánh hạng choc), “Tiếng đàn Hải Phượng” từ vol 1 đến 5, “Cung thương ḥa điệu”, “Nhạc tài tử Nam Bộ”, “Nhă nhạc Huế” (hăng dĩa Ocora thực hiện)… nghe hoài không chán. Chẳng biết có phải nỗi nhớ quá dài, tôi th́ cứ phải đối mặt với việc học trên lớp nên tiếng nhạc, hồn đàn trở về giải thoát cho tôi chăng? Nghe như đang tưởng tượng mà có thật! Bạn thân tôi rủ tôi đi học đàn lại. Trời ơi nói trúng tim đen rồi! Hai đứa đều mong tới cái ngày “ngồi đồng” luyện tập những bài nhạc cổ (từ xưa tới giờ bị mấy bài cổ… hớp hồn!), những tổ khúc t́nh ca, những bài dân ca hay nhạc mới. Có lẽ bạn thân tôi cũng đang đi t́m hồn nhạc như tôi chăng? C̣n hồn nhạc của cô, của các anh chị và các bạn, có chờ đợi hồn nhạc, hồn đàn của chúng con cùng đến tấu lên giai điệu Tiếng hát quê hương không?

 

Khánh Vân - Đêm tháng 07/2006

RETURN TO COLUMNS PAGE