Welcome to 
Tieng Hat Que Huong Website

 

 

Home
Sponsors
ACTIVITIES
Pictures
Instruments
Theaters
Music News
Comments
Columns
FAQs
Products
Contact Us

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Xem thêm websites:

 

Vietnam Melody

 

GS Trần Quang Hải

 

Đoàn Văn Nghệ Dân Tộc
Hướng Việt - Seattle

 

Quan Họ Bắc Ninh

 

Nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo

 

Nhà hát ca múa nhạc dân tộc Bông Sen

 

Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang

 

 

 

 

 

THÙNG THÙNG TRỐNG ĐÁNH NGŨ LIÊN

 

Trống là một nhạc khí dùng chia thời gian thành những quăng đều nhau hay không đều để tạo ra nhịp điệu, tiết tấu. Trên thế giới người ta chia trống thành hai loại: một mặt da và hai mặt da. Bộ phận quan trọng nhất là thùng trống có nhiều h́nh thức khác nhau (ống dài, tṛn dẹp, lưng ong, thùng rượu) với cách đánh khác nhau (đánh bằng dùi hay vỗ bằng tay). Kỹ thuật chế tạo trống: dán mặt da, đóng đinh, đóng cút, căng dây,và phong cách biểu diễn ở phần lớn các nước đều tương tợ nhau, chỉ khác nhiều về chức năng của trống. 

 

Đặc sắc nhất có thể nói là Ấn Độ với những cách đánh từng loại trống rất tinh vi về nghệ thuật. Trống ở châu Phi thể hiện như ngôn ngữ tṛ chuyện, thậm chí đối thoại với nhau từ hai bên bờ sông. 

 

Riêng trống của Việt Nam có một số điểm đặc biệt hơn ở các nước khác, với sự đa dạng về h́nh thức, độc đáo về màu âm và phong phú về chức năng mà trên thế giới ít nơi nào sánh bằng.

 

H́nh thức đa dạng

 

Một trong những loại trống độc đáo của chúng ta là cái bồng, một nhạc cụ có vị trí rất đặc biệt trong Đại nhạc của Nhạc cung đ́nh và Nhạc lễ ở miền Nam.

 

Trống bồng Việt Nam

 

Nghệ nhân Nhứt Dũng đang "bơi" bồng trong một chương tŕnh giới thiệu Trống tại tư gia GS Trần Văn Khê

 

Bồng là loại trống một mặt, thân trống bằng gỗ hay đất nung h́nh dáng như cái b́nh, phía dưới bịt kín, phía trên miệng xoè có bịt miếng da trăn. Chung quanh vành da trăn xoi hơn 20 lỗ để ḷn dây mây qua căng thẳng mặt trống và thắt chặt ở bên dưới. Một sợi dây mây khác cột miết các sợi dây chằng, khi siết mạnh mặt trống được căng ra và tiếng bồng cao hơn, khi buông thả ra th́ tiếng trống trầm. Người sử dụng hoặc ngồi trên ghế kẹp bồng giữa hai đùi, hoặc ngồi xếp bằng để chiếc bồng thắt đáy lưng ong giữa hai chân, hai tay vỗ bồng.

 

Trống hai mặt th́ Việt Nam có rất nhiều, thông thường chia ra hai loại tiểu cổ (trống nhỏ) và đại cổ (trống lớn). 

 

Tiểu cổ tuy gọi là trống nhỏ nhưng bao gồm nhiều loại từ nhỏ cho đến vừa và hơi lớn. 

 

Trống chầu trong Ca trù thuộc loại tiểu cổ, không có kích thước cố định mà chiều cao và đường kính khoảng chừng 20 phân, sử dụng một roi chầu dài để đánh theo phong cách rất riêng, roi trống song song với mặt trống và một tay vịn một tay đánh. 

 

 

 

Trống Chầu trong Ca Trù

 

Trống đế trong Chèo cũng là tiểu cổ có hai mặt với đường kính từ 17 đến 20 phân, cao từ 22 đến 24 phân, sử dụng hai dùi và đánh cả trên bề mặt, ở mé trống và cả tang trống. 

 

 

Trống Đế trong Chèo

 

Nhỉnh hơn một chút có loại dùng trong Rỗi bóng là cái trống dẹp với phong cách đánh đặc thù được bà bóng sử dụng vừa đánh trống vừa hát trong các buổi lên đồng. 

 

 

Trống bà bóng trong Hát bóng rỗi

 

Lớn hơn nữa có trống chiến trong Hát bội (Hát tuồng), một tiểu cổ h́nh ống hai da, cao 45 phân, mặt trống có đường kính khoảng 50 phân và đánh bằng hai dùi. 

 

Một loại trống đặc biệt không phải tiểu cổ cũng chẳng phải đại cổ là trống vơ có mặt trong dàn đại nhạc của Nhạc cung đ́nh hay Nhạc lễ ở miền Nam, đường kính từ 40 đến 45 phân, cao chưa đến 20 phân, đặt trên giá ba chân bằng gỗ. 

 

Thông thường trống trong dàn Đại nhạc hơi cao hơn trống của Nhạc lễ, nhưng đường kính bề mặt lại nhỏ hơn đôi chút. Dàn Nhạc lễ trong đám tang có một cặp trống nhạc gọi là trống văn và trống vơ (hay trống đực và trống cái) bề cao 15 phân, đường kính 40 phân làm bằng da trâu, chính giữa mặt trống có vẽ ṿng tṛn âm dương, đặt trên một cái giá ba chân. Người đánh trống là nhạc công chánh nên lúc nào cũng phải mặc áo dài đen, quần trắng và sử dụng một cặp dùi đầu nhọn. 

 

Đại cổ là trống chầu, có trong Hát chèo, Hát bội, Nhạc cung đ́nh và trong tất cả các đền thờ miếu mạo ở miền Nam.

 

Ngoài ra có một loại trống khác mà ít người để ư là trống cơm, nguồn gốc từ miền Nam Ấn Độ gọi là trống Mridangam, trên mặt trống có một ít cơm nghiền hoặc miếng bột ḿ trộn nhuyễn như miếng bánh,dán lên làm cho tiếng trống êm ái hơn. Trống cơm là nhạc cụ quan trọng trong Nhạc lễ và Hát bội. C̣n trong Hát chèo th́ trống cơm chỉ đóng vai tṛ đánh luồn vào đàn chớ không có bài bản riêng. 

 

Trong âm nhạc truyền thống, trống hiện diện nhiều nhứt là trong dàn đại nhạc của Nhạc cung đ́nh với đủ các loại từ đại cổ, tiểu cổ, cặp trống vơ (trống lễ), đến bồng và trống cơm.

 

Độc đáo màu âm

 

Trống trong truyền thống Việt Nam có màu âm hết sức đa dạng, sự phối hợp cũng độc đáo với nhiều chức năng phong phú mà ít ai ngờ. 

 

Trong Hát bội cũng như trong Nhạc lễ, màu âm của tiếng trống được sử dụng hết sức tinh vi, màu âm khác nhau th́ mang ư nghĩa khác nhau. 

 

Tong, thờn, tùng, thùng khi đánh vào giữa mặt da dùng để đánh nhịp hay để chấm câu. Tang, táng, tỏng khi đánh vào vành da, đây là cách đánh sáng. Khi đánh âm táng hay tong liên hồi diễn tả sự sôi động của tâm hồn hoặc tâm trọng giận dữ, hốt hoảng. Tịch là một dùi chặn, một dùi đánh vào giữa mặt da, cũng gọi là cách đánh tối, khi nhân vật biểu lộ sự ngạc nhiên, suy nghĩ hay do dự, có khi nghẹn ngào, uất ức. Cắc là đánh vào tang trống hay vào dăm gỗ khiến màu sắc của tiếng trống tươi tắn hơn, linh động hơn.  là hai dùi đánh mau và không mạnh lắm vào mặt trống. Khi đánh mau trong một chỗ gọi là tà roong, tà rờn, tà rùng, tà ráng… 

 

Về kỹ thuật biểu diễn, trong các tiếng trống luôn luôn có tiếng âm và dương trộn lẫn với nhau chớ không đơn thuần một tiếng trống âm hay dương mà thôi. Phong cách này phù hợp với triết lư của dân gian quan niệm rằng vũ trụ có được do sự phối hợp của hai yếu tố âm và dương, tuy khác nhau nhưng không đối chọi mà bổ sung cho nhau. 

 

Trong Hát bội và Nhạc lễ có các bài bản dành riêng cho trống với đầy đủ công thức như câu thủ (mở đầu), câu vĩ (kết thúc). Ngoài những nhịp điệu cơ bản, trống Việt Nam c̣n có những biến tấu, một khi nắm vững công thức đánh mở đầu và kết thúc th́ đoạn giữa có thể ứng tác ứng tấu được. V́ vậy khi học đánh trống th́ phải học chân phương, nhưng khi biểu diễn phải có thêm hoa thêm lá, thêm nhưn thêm nhuỵ cho đẹp hơn. Trong yếu tố về mỹ học cho phép người biểu diễn không cần giữ những công thức cố định mà có thể thay đổi cho sinh động. 

 

Cách đánh này chỉ có trong truyền thống Ấn Độ và Việt Nam, c̣n các nước khác hầu hết đều phải cố định.

 

Chức năng đa dạng

 

Ở các nước, đa phần tiếng trống chỉ để phụ hoạ theo nét nhạc, làm thành tiết tấu của bản nhạc mà không có nhiều chức năng như trong truyền thống Việt Nam. 

 

Trước đây, trống đại cổ không chỉ dùng trong các dịp lễ tế thần mà c̣n sử dụng trong đời sống hàng ngày như trống điểm canh để báo hiệu từng canh giờ trong đêm; hay dùng ở trường học những lúc khai trường, nhập học và tan lớp. 

 

Ngoài ra, chiều về hễ nghe tiếng trống thùng thùng diễu qua các con đường làng th́ mọi người đều nôn nao: 

 

"Ăn no rồi lại nằm khoèo 

Nghe tiếng trống chèo vác bụng đi xem"

 

Mặt khác, mỗi khi có tiếng trống vang lên hồi một chính là để báo động các tai biến xảy ra trong làng xóm (cháy nhà, tai nạn, chết người …). 

 

Thời chinh chiến, "thùng thùng trống đánh ngũ liên" ban hiệu lệnh xuất quân thúc giục người chiến sĩ lên đường ra trận giữ yên bờ cơi. 

 

Điểm đặc sắc nhứt là vai tṛ quan trọng của trống trong các bộ môn nghệ thuật truyền thống như Ca trù, Hát bội, Chèo.

 

Chèo

 

Trống đóng vai tṛ không thể thiếu trong bộ môn nghệ thuật chèo, gồm một trống đại cổ gọi là trống cái (trống chầu) và cái trống đế. 

 

Trống chèo có những chức năng khác như khi khai tràng (mở đầu) có tiếng trống chầu, trống đế (chèo). Đánh những bài đầu th́ tiếng trống nổi lên hợp với tiếng mơ và tiếng la tạo ra một không khí sôi động để cho mọi người chú ư để mở màn. 

 

Trống đế dùng hai dùi, khi đánh mau vào hai bên tang trống là róc tang; đánh vào giữa mặt trống là lên mặt; tay trái đè mặt trống, tay phải gơ dùi lên mặt trống la bịt mặt; hai dùi đánh mau trên mặt trống là đổ trống. Đánh theo nhịp gọi là đánh khổ trống với nhiều cách đánh từ đổ 2 nhịp, 4 nhịp, 6 nhịp đến 8 nhịp. Không phải chỉ đánh chân phương mà thường đánh hoa lá, thay đổi theo t́nh tiết của vở diễn, không khí trầm lắng hay rộn rịp của lớp tṛ và diễn tả được tâm trọng vui buồn của nhân vật. 

 

Do trống đế là nhạc khí chủ đạo nên người đánh trống đế gần như là chỉ huy dàn nhạc. Người đánh trống càng tinh tế tài hoa th́ diễn viên và dàn nhạc càng hứng thú và hiệu quả buổi diễn sẽ càng cao.

 

Hát bội

 

Trong Hát bội nhạc khí đặc biệt nhứt là trống chầu, một chiếc đại cổ đặt bên cạnh sân khấu kế bên dàn nhạc. Người đánh trống chầu không thuộc thành phần nhạc công trong dàn nhạc mà là người am hiểu nghệ thuật Hát bội để vừa đại diện khán giả, vừa hướng dẫn người xem trong việc phê phán, khen chê một cách chính xác. 

 

Người đánh trống chầu giỏi cũng phải am hiểu văn chương của tuồng để điểm trống cho đúng v́ tiếng trống chầu cũng tựa như dấu chấm, dấu phết trong một câu văn. Đánh đúng cách, nói theo giọng nhà nghề là không "đánh lọt vào trong họng" của diễn viên, mà đôi khi c̣n "đỡ giọng" giúp cho đào kép bằng cách dùng tiếng trống phụ với dàn nhạc gây không khí sôi động cho sân khấu. Đánh một tiếng là điểm câu, hai tiếng là khen vừa, ba tiếng là khen nhiều. 

 

Chính v́ vậy ngày xưa trong làng hễ đêm nào nghe tiếng trồng chầu nhiều mọi người bảo nhau: "Chà, hôm nay tiếng trống chầu đánh nhiều, chắc là đoàn này diễn hay lắm, mai phải đi xem mới được".

 

Ca Trù

 

Trong Ca trù, ngoài đào nương ca, kép đờn đáy phụ hoạ c̣n có người đánh trống chầu, không chỉ thuần tuư đánh nhịp mà c̣n nhằm nhận xét, khen chê. Người đánh trống chầu phải là người thật am hiểu Ca trù và thông thạo lề lối đánh trống, hễ đoạn nào ả đào (diễn viên) hát hay sẽ ngợi khen bằng cách gơ một bên tang trống gọi là chát, hoặc đánh giữa mặt trống gọi là tom (v́ thế dân gian c̣n gọi việc đi nghe hát Ca trù là thú tom chát). Có nhiều khổ trống dùng để khen giọng hát hát, tiếng đàn mang tên đầy thi vị như song châu, liên châu, xuyên tâm, phi nhạn… 

 

Tóm lại, trên thế giới không có nơi nào có tiếng trống có nhiều cách đánh để bày tỏ sự khen ngợi như vậy, với nhiều công thức khác nhau như khen trước khi dứt câu khác với sau khi dứt câu, cách khen tiếng đàn cũng khác với khen giọng hát...

 

* * * 

Có thể nói, xưa nay người Việt Nam khi thưởng thức âm nhạc ít lưu tâm đến tiếng trống, không cảm nhận được tầm quan trọng của trống trong âm nhạc truyền thống. Rơ ràng nh́n vào bề sâu mới thấy trống có vai tṛ chủ đạo, dẫn dắt trong sự biểu diễn của một số bộ môn chớ không chỉ đơn thuần đi theo, phụ họa. 

 

Đáng tiếc là một số thanh niên chúng ta ngày nay chỉ mê trống Jazz mà chưa hiểu hết những nét đa dạng, phong phú, sinh động của tiếng trống Việt Nam. Một khi đă biết rồi chắc chắn chúng ta sẽ phải xem đó là một niềm hănh diện, bởi tiếng trống và cách sử dụng tiết tấu là một trong những ưu thế của âm nhạc truyền thống VN.

 

TRẦN VĂN KHÊ

Giáo sư Trần Văn Khê kể về những kỷ niệm với nhạc sư Vĩnh Bảo và sự quư mến dành cho người bạn thâm giao trong buổi lễ tôn vinh nhạc sư v́ những đóng góp lớn của ông với bộ môn Đờn ca tài Tử Nam Bộ. Tại buổi lễ này, nhạc sư Vĩnh Bảo đă được Thủ tướng chính phủ trân trọng trao tặng bằng tưởng lệ trong sự chứng kiến của chính quyền địa phương, gia đ́nh, thân quyến và các môn sinh.

 

Kính chúc Thầy dồi dào sức khỏe để tiếp tục là nguồn động viên lớn cho việc giữ ǵn và học hỏi âm nhạc truyền thống dân tộc của tuổi trẻ Việt Nam.

https://www.youtube.com/watch?v=6cmr7YyJiQ0

 

TỌA ĐÀM ĐÀN TRANH 2014

 

Những h́nh ảnh ghi lại buổi tọa đàm chuyên đề "TRAO ĐỔI KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN ÂM NHẠC DÂN TỘC & ĐÀN TRANH" được tổ chức ngày 03.07.2014 tại Pḥng họp số 1 - Cung Văn hóa Lao Động TP.HCM do Cung VHLĐ và CLB. Tiếng Hát Quê Hương tổ chức. Chương tŕnh diễn ra trong khuôn khổ tuần lễ Hội ngộ Âm nhạc dân tộc - Đàn Tranh với các nhóm đàn dân tộc đến từ các nơi trong và ngoài nước... Xem tiếp CLICK HERE

 

 

Hồn Việt thăm ḍ các đơn vị du lịch

 

Tối 23-7, tại Nhà hát TP.HCM đă diễn ra chương tŕnh Hồn Việt phục vụ du khách nước ngoài lần 21. Đây là chương tŕnh khá đặc biệt với sự có mặt của các đơn vị du lịch trên địa bàn TP.HCM.

 

Nghệ sĩ Hải Phượng độc tấu đàn bầu trong chương tŕnh Hồn Việt tối 23-7 - Ảnh: Nguyễn Lộc

Nghệ sĩ Linh Huyền - giám đốc Công ty Mekong Artists, đơn vị tổ chức chương tŕnh - cho biết: "Ở đêm diễn này chính Sở VH-TT &DL TP.HCM đă đứng ra mời giùm chúng tôi, theo chỗ tôi được biết là trên 60 đơn vị, sau đêm diễn này sẽ có cuộc gặp gỡ với các đơn vị du lịch để họ đánh giá về chương tŕnh, xem điểm nào được và chưa được. Đây là động thái hỗ trợ tích cực khiến anh em nghệ sĩ chúng tôi thêm động lực và phấn chấn".

Hồn Việt là chương tŕnh văn nghệ tổng hợp dài khoảng 60 phút với nhiều h́nh thức ca múa nhạc dân tộc, biểu diễn định kỳ vào ngày 15 và 23 hằng tháng. Theo ban tổ chức, hiện trung b́nh mỗi sô bán được 60-180 vé.

LINH ĐOAN

(Theo Tuổi Trẻ)

 

Giao lưu âm nhạc dân tộc tại nhà GS-TS. Trần Văn Khê

Buổi giao lưu vào ngày 21/05/2011 mang chủ đề "Một số nhạc cụ dân tộc" do NVH Sinh Viên tổ chức tại nhà GS-TS. Trần Văn Khê diễn ra trong không khí thân mật và ấm cúng, buổi giao lưu lần này có sự góp mặt khoảng 30 các bạn sinh viên đến từ các trường khác nhau trong thành phố. Ngoài giáo sư Khê c̣n có nhà giáo ưu tú Phạm Thúy Hoan, nghệ sĩ đàn tranh Hải Phượng cùng con gái Hải Minh (7 tuổi).

 

Ngôi nhà với diện tích gần 500 m2 do nhà nước trao tặng để tri ân những đóng góp to lớn của giáo sư cho nền âm nhạc truyền thống nước nhà. Nơi đây không chỉ để ở mà nó từ lâu đă trở thành một địa chỉ văn hóa của những người muốn t́m về cội nguồn âm nhạc dân tộc.

Các bạn sinh viên đến giao lưu

 

Ngôi nhà của giáo sư được trưng bày rất nhiều kỷ vật, bằng khen và đặc biệt là các nhạc cụ dân tộc - một phần không thể thiếu trong cuộc đời của giáo sư.

Trước buổi, giáo sư Khê có bảo hôm nay thầy không được khỏe do vấn đề tuổi tác nhưng thầy vẫn đành thời gian cả buổi sáng để truyền đạt lại kiến thức về âm nhạc dân tộc cho các bạn sinh viên, đó là điều tốt thấy cảm phục ở thầy. Giọng thầy vẫn c̣n rất trong và rành mạch, tôi có thể cảm nhận từng ngôn từ thầy nói. Tôi không phải là người yêu âm nhạc cho lắm nhưng qua buổi hôm nay tôi mới thấy được dân tộc ta có một truyền thống âm nhạc dân gian đặc sắc và có hồn, bởi trước giờ tôi chỉ học những nhạc cụ dân tộc qua sách hoặc nghe đàn tranh qua băng đĩa, hôm nay được tận mắt thấy, tận tai nghe tôi mới yêu quư làm sao...

Không c̣n là một giao lưu đơn thuần mà nó c̣n là một buổi học do thầy giảng, thầy nêu lên khái niệm và sau đó bắt chúng tôi lặp lại, sau đó thầy sẽ nhận xét những điểm nào chưa được và tất nhiên nếu tốt thầy sẽ khen... Lúc đầu các bạn c̣n rụt rè nhưng càng đi sâu vào chương tŕnh các bạn như nhập tâm và chia sẻ nhiều hơn.


Cô Hải Phượng đang độc tấu đàn bầu. Âm thanh của đàn bầu buồn và da diết.

Mở đầu bằng câu hỏi: "Âm nhạc Việt Nam truyền thống là ǵ?
Là bao gồm những thể loại âm nhạc của Việt Nam từ thời xa xưa được lưu truyền từ thế hệ này sang thế khác mà vẫn giữ nguyên bản sắc sơ khai của nó.
Âm nhạc dân gian:
- Miền Bắc: hát chèo
- Miền Trung: ca Huế, hái bài cḥi
- Miền Nam: đờn ca tài tử.
Âm nhạc tôn giáo, tín ngưỡng: chầu văn, bà chúa Xứ, nhă nhạc cung đ́nh Huế.

Bé Hải Minh đang độc tấu đàn tranh

Và qua các giai đoạn trưởng thành mà h́nh thành nên các thể loại âm nhạc dân gian: Hát ru => Đồng dao (đồng = trẻ con, dao= ca hát, do trẻ con hát) => Ḥ (hát trong khi làm việc) => Lư (khi nghỉ ngơi trong lúc làm việc) => Hát huê t́nh (đối ca nam nữ). Sau mỗi lần giảng kiến thức, thầy lại đặt ra câu hỏi và bắt chúng tôi đồng thanh trả lời kiến thức đó để chắc rằng chúng tôi đă hiểu và nhớ. Ngoài ra c̣n có nhạc tiễn đưa: nhạc đưa sinh (miền bắc), nhạc đám ma (miền nam). Trong âm nhạc, quăng 4 và quăng 5 rất quan trọng, theo sinh học th́ 2 quăng này làm cho con người tỉnh táo.
Trong các loại đờn th́ thầy thích nhất là loại đờn kiềm, v́ theo giáo sư trên thế giới chưa có cây đờn nào giống như cây đờn này. Đờn kiềm có 2 dây, 8 phím, thùng tṛn. Điều đặc biệt là tất cả các kích thước đều tỉ lệ với nhau (ngang thùng 36, chiều dài 72,...).

Nhà thầy luôn được dọn dẹp sạch sẽ và thoáng mát. Tôi đă chứng kiến một h́nh ảnh không mấy lịch sự của cô Nhung (giám đốc NVH Sinh Viên), trong lúc mọi người vào nhà đều phải bỏ giày, dép ra th́ cô lại mang vào một cách rất thản nhiên. Phải chăng cô ở vị thế cao hơn mọi người nên muốn làm ǵ th́ làm hay là giày đă rất sạch rồi nên cứ mang vào?

Nhà thầy với 4 đời làm nhạc sĩ nên mặc dù đă bước sang cái tuổi 91 nhưng cái tâm, cái lửa trong thầy th́ vẫn c̣n như ngày nào. Nguyện vọng của thầy là muốn duy tŕ và phát triển cái hay, cái đẹp của âm nhạc truyền thống. Cuối buổi thầy luôn hỏi cảm nhận của các bạn khi tham gia để từ đó thầy rút kinh nghiệm cho những buổi sau được tốt hơn. Có một là thư mà đến bây giờ th́ vẫn như nhớ in, lá thư đó là của một bạn sinh viên trường ĐH Hùng Vương đă tâm sự sau khi nghe thầy giảng: "Nói thật với thầy là trước giờ em ghét cay, ghét đắng mấy cái nhạc Việt Nam, tivi mà có chương tŕnh ca nhạc Việt Nam là em tắt cái rụp liền. Nhờ buổi nghe thầy giảng mà em thấy thích nhạc dân tộc vô cùng. Em cảm ơn thầy nhiều lắm".

Có bạn hỏi: "Nhiều người thường nhầm lẫn giữa cải lương và đờn ca tài tử. Xin thầy cho biết 2 cái này khác nhau chỗ nào?".

Thầy trả lời: "Đờn ca tải tử là trong thính pḥng, c̣n cải lương là diễn. Cải lương sinh sau đờn ca tài tử. Người ta thường nói đi coi cải lương chứ không ai nói đi nghe cải lương. C̣n đờn ca tài tử th́ người ta hay nói đi nghe chứ không ai nói đi coi đờn ca tài tử. Vậy th́ nó khác nhau ở chỗ dùng mắt và dùng tai".

Kendy Đạt http://traitimyeuthuong.com/ttyt/showthread.php?t=323&s=91d3ca8db88ab19665cfc81dfcdb1c45&p=1657#post1657

 

Cô bảo mẫu mê dân ca

Cô Thanh (b́a phải) và các học tṛ của ḿnh trong nhóm Nụ Hồng - Ảnh: Mễ Thuận

“Các con chú ư nhé. Khi con bướm lượn là nó bay cao, c̣n khi con bướm dạo là nó bay thấp. Vậy nên trong câu trên các con hát chữ bay thật cao, c̣n câu dưới các con hát thấp hơn một chút nhé...” - tiếng cô bảo mẫu Nguyễn Thị Thanh cứ thế văng vẳng suốt 30 phút mỗi ngày vào giờ ra chơi ở Trường Minh Đạo.

Ngay sau lời cô, cả lớp học có hơn 40 em đồng thanh: “Dạ, tụi con nhớ rồi”. “Giờ các con hát lại nhé. Ấy hoa nay là hoa... hai... ba...”, cô Thanh tiếp tục bắt nhịp lại bài dân ca Hoa thơm bướm lượn...

(Xem tiếp ở đây)

MỄ THUẬN - LAN PHƯƠNG (Tuoitre.com.vn)

 

GS Trần Văn Khê và tuổi 90 cùng sách

 

Mừng thượng thọ 90 tuổi, đêm 13-7, GS.TS Trần Văn Khê vừa có buổi ra mắt tập sách mới nhất của ông: Tự truyện Trần Văn Khê - những câu chuyện từ trái tim do Công ty Trí Việt - First News liên kết xuất bản với NXB Trẻ.

 

Đây là tập tự truyện đầu tiên của ông, được ấp ủ từ năm năm trước, với ư tưởng: "Tôi sẽ kể về những chuyện thật của đời ḿnh, những thăng trầm, buồn vui, hỉ nộ ái ố... để mọi người thấy thật ra Trần Văn Khê cũng là một người hết sức b́nh thường".

 

Tập sách do Đào Trung Uyên (công tác tại Tuổi Trẻ Online) chấp bút, với yêu cầu ghi lại đúng văn phong, lời ăn tiếng nói Nam bộ và cách suy nghĩ của GS.TS Trần Văn Khê.

 

Đến với tập sách như đang cùng nói chuyện với một người cao tuổi, tha thẩn lần hồi lục lại kư ức xưa. Ở đó có kinh nghiệm chống chọi bệnh tật, rèn luyện cơ thể, có ư chí tiến thủ bằng cách luyện trí nhớ, có t́nh yêu đờn ca, có mối t́nh với quê hương đất nước khi bôn ba qua nhiều xứ người...

 

12 câu chuyện là những trải nghiệm thực tế, là vốn quư của một quăng đời đầy sôi động như bản thân GS Trần Văn Khê: thuở ấu thơ ở làng Vĩnh Kim (Tiền Giang), sớm mồ côi cha mẹ, từ chuyến đi rời xa đất nước năm 1949 đến hành tŕnh qua nhiều quốc gia, hoạt động trong nhiều lĩnh vực văn hóa, âm nhạc, truyền bá tinh thần nghiên cứu, học tập và phổ biến tinh hoa âm nhạc VN với bạn bè thế giới. Điều tâm đắc nhất vẫn là cách đối nhân xử thế, nghệ thuật ứng xử ở đời mà ông rút ra được sau bao nhiêu sự kiện ông trải qua.

 

"Khi Israel và các nước Ả Rập gây nhau, những ai đến Israel thường không được các nước Ả Rập mời, thế mà nhờ âm nhạc tôi được mời đến cả Israel và các nước Ả Rập; tôi đến CHDCND Triều Tiên và đến cả Hàn Quốc...". Cái nh́n lại của một cụ già tuổi 90 như thế chắc chắn không phải là sự khoe khoang, mà đó là cách ứng xử quan trọng của một người làm văn hóa, là chỗ tinh diệu nhất của văn hóa - thường vượt lên trên những lằn ranh thị phi theo từng nhăn quan khác biệt của người đời.

 

* Cũng trong dịp mừng thượng thọ 90 tuổi, bộ sách hồi kư bốn tập của GS Trần Văn Khê vừa được Công ty sách Phương Nam tái bản thành hai tập. Trong lần tái bản này, GS có bổ sung một số h́nh ảnh và tư liệu quư giá suốt quá tŕnh hoạt động âm nhạc của ḿnh. Với cách kể mạch lạc và phong phú cùng giọng văn thuần khiết Nam bộ, bộ hồi kư dẫn dắt người đọc cùng ông đồng hành đến với hơn 40 nước trên thế giới.

Đi đến đâu ông không chỉ truyền bá âm nhạc truyền thống VN, mà c̣n khơi gợi con người nước đó quay về với chính nhạc cụ dân tộc của đất nước họ. Ông đă cùng những con người ưu tú của nhiều nước trên thế giới khơi gợi, học hỏi và phát triển các nhạc cụ dân tộc. Mỗi câu chuyện về cuộc đời, về âm nhạc ông viết trong hồi kư đều chứa đựng những bài học cần thiết cho mỗi người VN yêu nước.

 

Đúng ngày sinh nhật của GS Trần Văn Khê (24-7), Công ty văn hóa Phương Nam tổ chức buổi gặp gỡ thân mật nhằm chúc mừng thượng thọ GS lúc 19g tại cà phê sách Phương Nam (3 Nguyễn Oanh, Q.G̣ Vấp, TP.HCM).

 

Ngoài ra, dịp này Hăng phim Phương Nam cũng phát hành bộ phim tài liệu Trần Văn Khê - người truyền lửa với nội dung khắc họa sâu sắc chân dung GS Trần Văn Khê - một người nghiên cứu, biểu diễn, thuyết tŕnh tài năng và trên hết là một người truyền lửa âm nhạc dân tộc VN cho các thế hệ sau một cách bền bỉ không mệt mỏi.

 

LAM ĐIỀN

Hồi kư Trần Văn Khê vừa được Phương Nam và NXB Trẻ tái bản - Ảnh: PNC Youtube by: Khanh van

 

1 vài Videos quay lại cảnh ḥa đàn ngày hôm đó:

1/ Ngâm thơ Đường điệu Quảng ĐỀ TÍCH SỞ KIẾN XỨ (Thôi Hiệu)

http://www.youtube.com/watch?v=smFEClO-bNg

2/ GS Trần Văn Khê & Hải Phượng - YẾN TƯỚC TRANH NGÔN

http://www.youtube.com/watch?v=HDOT9buuOLE

3/ H̉A TẤU BỘ GƠ VIỆT NAM (GS Trần Văn Khê - Hải Phượng - Phạm Thúy Hoan)

http://www.youtube.com/watch?v=uv7ZpIRlarc

 

 

Lưu luyến điệu bài cḥi
 

Ở Hội An, thông thường bài cḥi chỉ được tổ chức vào tối thứ bảy hằng tuần và vào những ngày rằm, khi đó phố cổ sẽ được thắp đèn lồng, bài cḥi vang lên trong một khung cảnh thơ mộng, yên b́nh. Nhưng những ngày diễn ra lễ hội Việt - Nhật (từ 14 đến 16-8) vừa qua, bài cḥi được tổ chức hăng đêm.

 

Một người bạn nghe chúng tôi sắp đi xem bài cḥi th́ cười và nói: “Muốn chơi bài cḥi hả? Ít nhất phải có bằng A tiếng Quảng đó nha!”. Chúng tôi cũng bật cười v́ câu nói đùa ngộ nghĩnh. Không ngờ đúng là như vậy, ván đầu tiên của bài cḥi, hầu như chúng tôi chỉ có thể nghe được tên của những quân bài đă ra mà không nghe rơ những câu hát của người hiệu. Phải mất mấy ván chơi và suốt ba ngày chơi chúng tôi mới tạm hiểu những câu hát thú vị của bài cḥi.

 

Bài cḥi có 30 quân bài, trên mỗi quân có ghi tên như: nhất tṛ, nh́ bí, tam quăng, tứ móc, nhất nọc, nh́ nghèo, ba gà, tứ xách... Cḥi ở đây cũng có đủ chín cái, mô phỏng những chiếc cḥi canh nương rẫy xưa kia nhưng làm đơn giản hơn, lợp lá và quây quần trong một không gian vừa phải nên có cảm giác rất gần gũi giữa người chơi và ban quản tṛ.

 

Ban hô bài cḥi ở Hội An gồm hai người quản tṛ được gọi là anh hiệu và cô hiệu, một người đàn nhị, một người đánh trống và hai người chạy cờ. Khi anh hiệu, cô hiệu hát và xướng lên quân bài nào th́ người chạy cờ có nhiệm vụ mang quân bài đó đi ṿng quanh cho mọi người thấy và phát những lá cờ vàng, xanh... cho những ai đang cầm thẻ bài có ghi quân bài đó ở trên. Khi nào người chơi có đủ ba quân đă được ra th́ thắng cuộc.

 

Điều mà chúng tôi cảm thấy rất thú vị là làn điệu đặc trưng của bài cḥi. “Hơi xuân nữ, hơi ai” ở đây không mang nét buồn sâu thẳm mà được pha trộn với tiết tấu nhanh tạo nên nét độc đáo. Không chỉ những câu hát cổ (như Không ngon cũng bánh lá gai/Dù anh có dại cũng trai học tṛ...), người hiệu c̣n thêm vào những câu hát mới pha lẫn những điệu lư, những bài nhạc mới sáng tác mà không làm mất đi cái cốt lơi của bài cḥi, tạo nên sự ṭ ṃ, quyến rũ của một tṛ chơi mang đầy tính nghệ thuật.

 

Có lẽ nhờ kết hợp với những ngày lễ hội nên số lượng người chơi khá đông, cả người Hội An, người nơi khác đến và du khách nước ngoài. Do vậy bài cḥi ở đây c̣n có nét khác biệt là sau các câu hát và gọi ra quân bài, người chơi sẽ được nghe thêm tiếng Anh, đánh vần tên của quân bài.

 

Có thật sự sống với không gian bài cḥi mới thấy được sức hấp dẫn và lôi cuốn của một tṛ chơi không mang nặng tính chất ăn thua như thế này. Những người lớn tuổi say mê theo dơi từng câu hát, cười thoải mái với những câu pha tṛ dí dỏm của anh hiệu, cô hiệu; những em bé tṛn xoe mắt nh́n lá cờ... Có thể các em chưa hiểu ǵ về những câu hát nhưng làn điệu bài cḥi th́ chắc rằng đă bắt đầu thấm đượm vào tâm hồn các em.

 

Ra về mà chúng tôi vẫn c̣n như lưu luyến theo điệu bài cḥi:

Hoa nhớ bướm hoa chờ hoa đợi
Người thương ai lưu luyến từng giờ
Người đi vạn dặm sương mờ
Năm canh có kẻ đợi chờ năm canh...

 

Làn điệu của quê hương

Đă có nhiều hội thảo về đề tài làm thế nào để âm nhạc dân tộc không bị mai một, làm cách nào để giáo dục âm nhạc dân tộc cho trẻ em... Chúng tôi nghĩ bài cḥi trên phố cổ Hội An chính là một trong những cách bảo tồn và phát huy âm nhạc dân tộc. Hăy mang âm nhạc, mang những giá trị văn hóa phi vật thể ấy đến nơi mà nó được sinh ra, đến gần hơn nữa với cộng đồng, nhất là với trẻ em. Làn điệu dân ca quê hương sẽ nuôi dưỡng và lớn lên theo tâm hồn, t́nh cảm của các em, tạo nơi các em một t́nh yêu đối với quê hương, đất nước.

N.S. HẢI PHƯỢNG (bao Tuoitre Online)

Chàng trai Mỹ mê nhạc cổ truyền VN

Một chàng trai người Mỹ đă lặn lội từ Michigan đến tận vùng châu thổ Cửu Long để học đàn và làm luận văn tiến sĩ về nhạc tài tử Nam Bộ nói riêng và âm nhạc truyền thống VN nói chung.

Nặng nợ với nhạc cổ truyền vn

Nh́n vẻ ngoài hiền lành, b́nh dị và khiêm tốn của Alexander M. Cannon (gọi thân mật là Alex), ít ai ngờ chàng trai 25 tuổi này lại là giảng viên âm nhạc của trường Đại học Michigan (Mỹ). Lại càng không ngờ chàng trai Mỹ này đă không ngại bỏ công sức, thời gian đến trực tiếp t́m hiểu, học hỏi những giá trị đặc thù của âm nhạc cổ truyền VN, vừa thỏa măn sở thích riêng, vừa để hoàn thành luận án tiến sĩ...

Xem tiep o day

Nguyễn Khoa Chiến (Tuoitre Online)

 

Giáo sư Trần Văn Khê: Cần giảng dạy âm nhạc dân tộc cho học sinh từ tiểu học

Là người Việt Nam định cư tại Pháp hơn 50 năm, Giáo sư Trần Văn Khê đă có rất nhiều công tŕnh nghiên cứu về âm nhạc dân tộc truyền thống Việt Nam. Với vốn kiến thức sâu rộng và ḷng yêu nghề, Giáo sư Trần Văn Khê dự định sẽ trở về nước để truyền thụ những ǵ đă t́m hiểu về âm nhạc cho thế hệ trẻ cũng như có những hoạt động thiết thực để bảo tồn âm nhạc truyền thống. Chúng tôi đă có cuộc phỏng vấn Giáo sư Trần Văn Khê…(Xem tiếp)

Theo Đài Tiếng nói Việt Nam

Người tiếp tay quảng bá âm nhạc Việt Nam tại Nhật

Midori Thúy là giáo viên dạy ở Đại Học Khoa Học & Xă Hội Nhân Văn. Cô học đàn bầu với Giáo Viên Minh Thành của CLB. Tiếng Hát Quê Hương và đă đậu chứng chỉ Trung Cấp Đàn Bầu của CLB THQH. Nay trở về Nhật, Cô đă ra sức giới thiệu âm nhạc dân tộc VN qua cây đàn bầu và các nhạc cụ khác. Dưới đây là thư và một vài h́nh ảnh Cô gửi về THQH để chia sẻ niềm vui...

Tokyo -- Chu Nhat dau thang 10. co mot chuong trinh co dip bieu dien dan bau va nguoi ta chup hinh cho toi. Toi mong Co xem cac hinh nay va vui voi toi. Day la khi toi bieu dien tai cong vien HIBIYA o Tokyo de cho nhung nguoi biet  nhung nhac cu khac cua nhung nuoc khac. Toi da gioi thieu Viet Nam. Co cho de trien lam cac nhac cu, toi trien lam duoc dan tranh, dan bau, sien tien, song lan va con ech tu VN. Va, sau khi toi bieu dien, neu co nguoi muon dan tu thi toi phai giup ho. va toi phai chi cach dan. Nguoi nghe tieng dan muon dan tu xem! Rat vui.

Toi rat thich de gioi thieu dan bau duoc nhu vay cho nhung nguoi khong chi nguoi Nhat, ma cung cho nhung nguoi nuoc ngoai. Cuoi thang 11, mot lan nua toi se bieu dien cho mot nhom NGO. Toi dang chuan bi 3 bai: Nguoi oi, nguoi o dung ve; Amazing Grace; va mot bai Nhat (chua chon duoc) Lan nay, toi co the hoa tau voi dan guitar duoc (mot ban nguoi VN). Neu hoa tau duoc thi hay hon mot chut, phai khong? Co oi, co biet khong tat ca co dip do, vi toi da hoc dan bau cham chi o VN voi Thay Thanh va cuoi cung Co da xac nhan "trung cap" hoc dan bau cho toi. Chuyen nay da lam cho toi mot su tu tin rat quy cho hoat dong khu vuc am nhac dan toc VN. voi va cho nguoi Nhat tai Nhat. Cho nen toi luon luon nho CLB THQH va Co. Cam on Co rat nhieu. Toi se co gang nhieu hon de xay cau qua van hoa am nhac giua 2 nuoc: VN-Nhat. Toi mong Co cung vui ve voi toi cho hoat dong am nhac cua toi.

Xin chao Co.

Midori Thúy

Nhấn vào đây để xem một số h́nh ảnh...(Click here to see picts.)

 

More Music News:

Ḥa Chung Niềm Vui …..

Để trẻ yêu Nhạc Dân Tộc

Nhạc sĩ Hùynh Khải

Tiếng đàn tranh giữ hồn quê

Người truyên lửa ANDT

Nghe đàn đá ở nhà thầy Khê

Trống đồng Đông Sơn đúc trên phố cổ

Vietnam Sắc Hương Xưa 5

Cây đàn bầu VN lưu lạc

Xa quê nhớ một tiếng đàn

Nhạc Việt và ư chí độc lập dân tộc

V́ sao giới trẻ không thích nhạc truyền thống?

Tay trống số 1

Đàn Nhị có phải đàn đám ma?

Phượng Ca

Người hồi sinh nhạc cụ Tây Nguyên

 Thụy Điển ngỡ ngàng với nghệ thuật VN

Ca nhạc dân tộc: Làm sao thoát khỏi khuôn khổ "liên hoan" ?

Cần có việc làm thiết thực đối với âm nhạc dân tộc 

Orugi Kumiko, cô gái Nhật với cây đàn t'rưng

 Sức sống của Dân Nhạc

 Nhạc sĩ Cao Văn Lầu có phải là ông tổ ngành cải lương?

 Dạy nhạc kiểu mới - HOÀI HƯƠNG-UYÊN LY (báo Tuổi Trẻ)

Nhạc sĩ Huỳnh Khải: Từ anh nông dân đến thạc sĩ âm nhạc

 Người chế tác những cây đàn bầu tre nứa độc đáo

"Số hóa"...âm nhạc cổ truyền (KÁP THÀNH LONG - NGUYỄN QUỐC -Bao Tuoi Tre)

Đoàn nhă nhạc cung đ́nh Huế biểu diễn tại Bỉ

 Phải "Đô, Rê, Mi" rồi mới "Ḥ, xự, xang" GSTS. Trần Văn Khê

Nói chuyện về Âm nhạc Việt Nam trên Internet GSTS. Trần Văn Khê

 Môn guitar phím lơm tại Nhạc viện Tp.HCM (Hữu Trịnh )

 Nghệ nhân Tư C̣n: Sắc ngọt ngón đàn ḱm  PHƯƠNG LINH

 Ghé Hà Nội, nghe ca trù...(Minh Hiền)

 Nhạc sĩ Nguyễn Vĩnh Bảo thủy chung với đờn ca tài tử (Ba'o Thanh Niên)

 

 

 

Last Update:  11/01/2014 Copyright © 2002-2008 by [Tieng Hat Que Huong]. All rights reserved.

Copyright © 2008 by [Tieng Hat Que Huong]. All rights reserved.