Nói chuyện về Âm nhạc Việt Nam trên Internet

Gs. Trần Văn Khê

 

Khi Thầy Tịnh Quang, trụ tŕ Phật Đường Khuông Việt tại vùng Orsay, phía Nam Paris, ngỏ lời mời tôi nói chuyện về âm nhạc truyền thống Việt Nam trện mạn lưới Internet cho Phật tử Việt Nam đang sống tại nhiều nước trên thế giới, tôi không h́nh dung công việc ấy như thế nào. Nhưng nghe nói rằng nhiều người Việt đang sống ở hải ngoại, ước ao nghe tôi nói chuyện về âm nhạc truyền thống để hiểu thêm về văn hoá nước nhà, mà không có dịp nào khác hơn xem qua các băng từ video ghi lại chương tŕnh văn nghệ của tôi và CLB Tiếng Hát Quê hương diễn trên  Đài Truyền h́nh Thành Phố. Và các bạn ấy mong có dịp được liên hệ trực tiếp với tôi, đặt những câu hỏi và được tôi trả lời ngay. Và tôi đă nhận lời

Tôi chỉ biết rằng ngang qua Internet, Thủy Ngọc,   con gái tôi ở Paris, nói chuyện với hai người em bà con, một người ở Thành Phố Hồ chí Minh, một người ở Sydney, Úc châu ). Tôi cho việc đó là quá lạ đối với tôi.

          Thầy Thiện Niệm, cùng tu với Thầy Tịnh Quang tại Phật đường Khuông Việt, Thầy đang soạn luận án Tấn sĩ về nghi thức kinh kệ trong Phật giáo Việt Nam, tại Đại học Paris IV. Thầy rất rành về máy vi tính, lănh phần giữ máy, liên lạc với những người tổ chức và tham dự chương tŕnh nói chuyện trên Internet.

Ngày mùng 7 tháng hai dương lịch, vào lúc hai giờ chiều, cháu Tươi lái xe đưa tôi và chị Tường Vân đến Phật Đường Khuông Việt, một ngôi chùa nhỏ, nhưng rất yên tĩnh. Từ ngơ vào chùa, Thầy Tinh Quang đă trồng nhiều  cụm hoa đào. Cây  cảnh, ḥn non bộ, những tảng đá dọc theo đường lên chùa trên, đều do hai Thầy sắp đặt, tạo thành một không gian đầy Thiền vị. Nhà bếp lớn, cạnh bên một gian pḥng đầy kinh sách, vừa dùng làm thư viện vừa là pḥng họp chứa được lối 100 người, do hai Thầy tự đào đất, xây tường, đóng tủ, khỏi thuê người làm.

          Hôm nay, Thầy Thiện Niệm đặt một cái bàn lớn, trên đó để máy vi tính. Phía trong có loa phóng thanh, có máy chiếu video, có giàn âm thanh. Thầy Thiện Niệm và tôi ngồi trước máy vi tính . Có micro trước mặt. Hai  "chuyên gia" quây phim, Tươi và anh Thọ, mỗi người đứng một phía.

5 phút trước 15 giờ. Thầy Thiện Niệm mở máy, lên lưới. Thầy nói cho tôi biết rằng hôm nay, có Ông Nhật Tân, một kỷ sư trước kia ở gần Thầy Minh Châu trong 20 năm, vừa lo công việc cho Thầy Minh Châu, vừa học đạo. Hiện Ông đang làm việc bên Mỹ.

"Hôm nay ḿnh lên lưới", Thầy Thiện Niệm nói, "trên site Chùa Quốc tế on line". Ḿnh có "pḥng họp" dành cho những Phật tử các nơi gặp gỡ nhau, học hỏi hoặc thảo luận về những vấn đề liên quan đến Phật Giáo. Ḿnh hẹn bắt đầu buổi họp lúc 15 giờ, giờ Paris. Tại vùng Cali, mới 6 giờ sáng. Và ở Úc châu, vùng Sydney lại đúng lúc 1, 2 giờ khuya. Hôm nay có những Phật Tử bên Đức ghi tên dự buổi họp. Giáo sư nói chuyện từ Phật Đường Khuông Việt , ở Orsay Pháp, mà thính giả th́ ở cách  đây hơn 10.000 cây số sẽ nghe Giáo sư nói và trực tiếp đặt câu hỏi. Tôi sẽ lo đọc những câu hỏi hiện lên máy vi tính và nói lại cho Giáo sư biết mà trả lời. Bên nầy Giáo sư luôn có mặt trên mạn lưới,  nhưng từ các nơi, ai muốn đặt câu hỏi phải đưa tay lên xin phép . Giáo sư sẽ thấy bên tay mặt của màn ảnh có một số rất nhiều h́nh ảnh của các nơi tham dự. Khi h́nh bàn tay nào chớp lên trước, người điều khiển bấm nút cho micro mới có thể nói lên nghe tiếng được. Không được phép nói, cũng có thể gỏ trên bàn máy, câu hỏi cũng hiện lên màn ảnh bên Pháp và Thày Thiện Niệm sẽ đọc và nói lại cho tôi biết, hoặc thay tôi mà trả lời bằng cách gỏ trên bàn máy: Giáo sư sẽ trả lời câu hỏi của bạn trong vài phút. Giáo sư sẽ đề cập đến vấn đề đó. "

          15 giờ đúng. Tín hiệu Chùa Quốc tế on line bắt đầu hiện lên trên màn ảnh. Bỗng tôi nghe trong loa phóng thanh có tiếng nói: "Kính chào Giáo sư Trần Văn Khê!  Xin cám ơn Giáo sư đă nhận lời lên lưới nói chuyện về âm nhạc truyền thống Việt Nam cho chúng tôi nghe. Hiện giờ là 6 giờ sáng tại Cali (Mỹ), tuy vậy hôm nay đặc biệt anh chị em Phật Tử đến rất đông. Thường th́ giờ nầy chỉ ba bốn chục bạn là nhiều. Hôm nay đông lắm có thể gần cả trăm người."

Thầy Thiện Niệm ra dấu cho tôi trả lời.

          Tôi chào các bạn Phật Tử từ các nơi và nói lên ḷng xúc động, v́ đây là lần đầu trong đời tôi,  tiếng nói của tôi về âm nhạc dân tộc Việt Nam phát ra (từ một nơi, được nhiều lổ tai  ở bốn biển năm châu đón nghe. Trên màn ảnh của máy vi tính hiện lên những chữ to: "Clap! Clap!" Thầy Thiện Niệm nói : "Các bạn vổ tay hoan nghinh Giáo sư đó !".

Những hàng chữ thi nhau hiện lên. Thầy Thiện Niệm rất vui nói cho tôi biết : "Các bạn bên Cali nói rằng mặc dầu c̣n sớm mà người đến nghe đông hơn thường."

Tôi bắt đầu nói chuyện. Tuy chỉ đối diện với máy vi tính mà tôi có cảm giác sau lưng cái máy, có nhiều thính giả, và tôi nói, say sưa như đứng trước một cử tọa rất đông. Và khi biết lời nói của ḿnh đă vượt không gian, qua trùng dương , lọt vào tai người đồng hương đang khao khát t́m hiểu văn hoá, âm nhạc nước nhà, ḿnh có thể đem lại các bạn, một chút hương vị , một hơi nồng ấm của quê hương xa cách, tôi rất xúc động. Nhứt là rất thường thấy trên màn ảnh máy vi tính hiện lên những chữ Hay quá!! Hoặc những tràng pháo tay Clap Clap Clap!!! và mấy lần tiếp theo câu "Xin tặng Thầy tràng pháo hoa." Rồi  màn ảnh rọi lên rất nhiều hoa hồng, bay liệng, phấp phới. Nhiều bàn tay đưa lên cùng một lúc xin nói... Anh Nhật Tân điều khiển buổi họp yêu cầu các bạn đợi diễn giả nói xong sẽ xin phát biểu.

          Sau 45 phút nói chuyện, các bạn đặt nhiều câu hỏi về t́nh h́nh âm nhạc dân tộc bên nhà lúc nầy ra sao? Hát bội có c̣n diễn mỗi đêm hay không ? Và muốn xem hát cải lương nên đến rạp nào? Làm sao cho giới trẻ yêu thích âm nhạc cổ truyền?. Tôi lần lượt trả lời từng câu.  Nhưng có nhiều câu hỏi đó không thể trả lời  trong đôi ba phút, mà nói cho rành mạch, mổ xẻ vấn đề, đưa ra nhiều giải pháp th́ không đủ thời gian đáp ứng hết những chờ đợi của các bạn. Anh Nhật Tân yêu cầu các bạn đặt những câu hỏi ngắn gọn để Giáo sư trả lời ngắn gọn, như vậy nhiều người có thể tiếp xúc với Giáo sư.

          Theo qui định, đúng 16 giờ, chấm dứt buổi gặp gở trên Internet hôm nay, nhưng c̣n nhiều câu hỏi chưa được giải đáp. Tôi hỏi thăm các bạn có bận chi không, và cuộc gặp gỡ có thể kéo dài hơn không, các bạn đề nghị nên nán lại trên Internet. Nhưng Thầy Thiện Niệm nói nhỏ với tôi : "Giáo sư nên chấm dứt, buổi nói chuyện về âm nhạc hôm nay và hẹn một lần khác. Thà để cho các bạn c̣n thèm nghe, th́ lần sau sẽ có đông thính giả hơn. Nếu kéo dài thêm, không biết bao giờ mới chấm dứt được, và sợ Giáo sư mệt v́ tập trung tinh thần khá lâu."

          Tôi nói đôi lời tạm biệt, v́ sợ không đủ thời gian trả lời tất cả câu hỏi của các bạn.  Trên màn ảnh hiện lên rất nhiều câu chúc sức khoẻ, lời cám ơn nồng hậu Và Clap Clap Clap thi nhau hiện đầy ngập màn ảnh. Hoa hồng hoa vàng thay nhau hiện lên, tung bay, trong khi Kỷ sư Nhật Tân thay mặt toàn thể thính giả cám ơn tôi.

Tắt máy vi tính xong, Thầy Thiện Niệm rất vui mà nói : "Hôm nay, buổi nói chuyện của Giáo sư rất thành công." Điện thoại reo - Kỷ sư Nhật Tân lại cám ơn tôi một lần nữa, qua điện thoại và mong rằng sẽ có một dịp khác mời tôi gặp gỡ các bạn trên  Internet . Tôi cám ơn kỷ sư và nhờ ông chuyển lại các bạn  đă cho tôi cái vui được  nói chuyện về âm nhạc cho một cử tọa rải rác khắp hoàn cầu.

          Thầy Thiện Niệm đă báo cho tôi biết rằng cuộc gặp gỡ sẽ tới đă được dự định vào ngày thứ bảy 28 tháng tư dương lịch vào lúc 16 giờ, giờ Paris tức là lúc 7 giờ sáng tại Vùng Cali bên Mỹ. Tôi đă nhận lời. Và lần nầy rôi sẽ nói chuyện về "Những nét đặthù của Kịch Nghệ truyền thống Việt Nam".

Trần Văn Khê - 2003

(Theo bao Giaodiem.com)

 

RETURN TO SPONSORS PAGE